Indie to kraj z prawdopodobnie największą różnorodnością językową na świecie. Według spisu powszechnego z 1961 r. liczba języków używanych w tym Indie to pierwszy kraj na świecie, który zakazuje używania takich wyrobów jak plastikowe sztućce, talerze, kubki, butelki z wodą pitną, plastikowe torby 2. " Always Kabhi Kabhi" wyprodukowany przez Gauri Khan. Indyjski romans osadzony w szkolnych ławach Indie od niemalże 1600 roku były pod panowaniem Brytyjczyków. Dopiero pod koniec II wojny światowej strona brytyjska zaprzestała walk i zaczęła prowadzić dialog. Nie wszyscy jednak popierali pokojowe zamiary Nehru oraz Gandhiego. Na Firmy.cz najdete 1 firmu v kategorii Zájezdy do Indie v Karlových Varech a okolí nabídky a události. Vybrat si můžete z firem v okolí, třeba ALPINA cestovní kancelář. Zájezdy do Indie Karlovy Vary nabídky a události • Firmy.cz Wzystkie Transakcje *****TED - Wyroby Z Drewna - Krajowy Odobiraca Indie - Kraj Eksportujący Ukraina - Kraj Wysyłającego Indie - Wyłączając Importerów Którzy Są Firmami Logistycznymi Zarejestruj Się Na Fordaq I Miej Dostęp Do Danych O Zwyczajach Handlowych Z Przemysłu Drzewnego KFLpr. Ciekawostki - Indie, kraj bogaczy i nędzarzy Obecnie w Indiach żyje 97 miliarderów. Ich łączny majątek szacowany jest na 266 mld dol. Większość z nich majątek zbiła w tradycyjnych gałęziach przemysłu oraz w branży farmaceutycznej. Tymczasem najbogatszy Hindus jest magnatem naftowym. Indie bogacą się coraz szybciej. Do 2018 roku liczba milionerów w tym kraju ma się teraz Indie po raz pierwszy w historii znalazły się na trzeciej pozycji pod względem liczby miliarderów. Więcej tak zamożnych osób mieszka jedynie w Chinach i w Stanach Zjednoczonych. Z jednej strony miliony ludzi żyją na krawędzi ubóstwa, prawie 1/4 społeczeństwa utrzymuje się za kwotę mniejszą niż 1,25 dol. dziennie. Z drugiej strony mamy świat indyjskich milionerów, których liczba gwałtownie rośnie. To rzeczywistość w stylu bollywoodzkim, ociekająca kosztownościami, luksusowymi samochodami i drogimi zabawkami. Najsłabsze waluty świata Choć światowa gospodarka znajduje się w objęciach deflacji, nietrudno o waluty, których wartość w ostatnich miesiącach mocno osłabiła się. Głównym czynnikiem ich deprecjacji jest gwałtowny spadek cen ropy naftowej w drugiej części zeszłego roku, ale nie w każdym przypadku. Waluty tracące wartość lub przynajmniej zachowujące się niestabilnie, to jeden przypadek. Inny, to waluty krajów o gospodarkach objętych sankcjami lub z innych powodów znajdujących się w opłakanym stanie. Zestawienie 10 najsłabszych walut świata dla (opracował Marcin Lipka, analityk Trzymanie w nich oszczędności to ryzyko poważnych strat. z najsłabszych walut na świecie jest wenezuelski bolivar. Przez dwa lata stracił na czarnym rynku w relacji do dolara ponad 90 proc. wartości. Dodatkowo zaufanie do kraju pogarsza utrzymywanie w rządowych statystykach całkowicie nierealnego kursu. Oficjalnie dolar kosztuje ok. 6 bolivarów, natomiast realnie amerykańska waluta jest warta 200 bolivarów militarny, zapaść gospodarcza i wszechobecna korupcja powodują, że hrywna należy do najgorzej ocenianych walut. W tym roku straciła 30 proc. wartości, a od upadku reżimu Janukowycza prawie 70 proc. słabo należy także ocenić rosyjskiego rubla. Mimo że od początku roku zyskał ponad 15 proc. do dolara, to i tak spadek jego wartości w ostatnich 12 miesiącach wynosi 35 proc. wygląda również azerski manat. Mimo iż eksport surowców w ostatnich latach znacznie poprawił kondycję kraju i pozwalał utrzymać stały kurs w relacji do dolara, to jednak osłabienie się walut w regionie zmusiło władze monetarne w Baku do skokowej dewaluacji manata o 25 proc. rubel także nie ma się czym pochwalić. Od dwóch skokowych dewaluacji w 2011 r., które spowodowały wzrost kursu dolara z 3 tys. BYR do 7 tys. BYR, cały czas białoruska waluta traci na wartości. Zaszkodził jej także kryzys ukraiński. W rezultacie obecnie za dolara należy zapłacić ok. 14,5 tys. rubli. słabo należy także ocenić brazylijskiego reala. Waluta największego kraju Ameryki Południowej straciła 30 proc. wartości przez ostatnie 12 miesięcy. Państwem targają afery korupcyjne, wysoka inflacja i płytka recesja. dobrego nie można również napisać o argentyńskim peso. Południowoamerykańskie państwo od lat boryka się z wysoką inflacją oraz brakiem wzrostu gospodarczego. Do tego rząd sztucznie zaniża kurs waluty. W oficjalnych notowaniach dolar kosztuje niecałe 9 peso, a na czarnym rynku jest to około 13. dobrą opinią cieszą się również irańskie riale. Mimo że kraj posiada 150 mld baryłek ropy naftowej oraz drugie pod względem wielkości na świecie zasoby gazu, to międzynarodowa izolacja powoduje poważne problemy gospodarcze. Wysoka inflacja zmusza władze do ciągłych dewaluacji waluty, która przez ostatnie dwa lata straciła ponad połowę wartości. Niewykluczone jednak, że sytuacja Teheranu poprawi się, gdy zostaną doprecyzowane szczegóły porozumienia pozwalającego Iranowi na komercyjny eksport surowców energetycznych miesiące są również mało korzystne dla norweskiej korony. Lokalna waluta, ze względu na spadki cen ropy naftowej i stosunkowo łagodną politykę monetarną oraz fiskalną, straciła w rok 25 proc. wartości w relacji do dolara. Do tego dochodzą dość silne wahania 16 grudnia w jeden dzień korona osłabiła się o 6 proc., by potem szybko powrócić do wartości z poprzedniego dnia. także nie zauważyć bardzo wyraźnych spadków euro. 1 USD = 0,923 EUR Europejska waluta na przestrzeni roku poleciała w dół o 25 proc. w relacji do dolara. Wynika to między innymi z wprowadzenia luzowania ilościowego przez Europejski Bank Centralny oraz problemów z Grecją. Mimo iż prognozy gospodarcze dla strefy euro poprawiają się, to na razie trudno liczyć, by wspólna waluta odrobiła większość strat Na szczęście złotówka całkiem nieźle radzi sobie na rynku walutowym. Na jej w miarę stabilne notowania mają wpływ zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne czynniki. Do tych pierwszych należą dane GUS, dotyczące inflacji. Do tych drugich - wydarzenia zarówno gospodarcze jak i polityczne niestabilna sytuacja finansowa Grecji. Kto zainwestuje w złotego - na pewno nie straci. 1 USD = 3,709 zł A czy tak będzie czas pokaże... 10 wymówek, które przeszkadzają w oszczędzaniu - TYP 6. "Mój bank nie udostępnia ciekawych propozycji oszczędnościowych" Pamiętajmy, że to usługa ma być dopasowana do nas, a nie my do usługi. Jeśli uważamy, że nasz bank nie oferuje nam odpowiednich możliwości oszczędzania - poszukajmy alternatyw. Metod oszczędzania jest wiele - od trzymania oszczędności w skarbonce do skomplikowanych instrumentów finansowych. Spróbujmy poszukać opcji, które najbardziej nam odpowiadają, zamiast męczyć się z produktem niespełniającym oczekiwań. 10 wymówek, które przeszkadzają w oszczędzaniu - TYP 7. "Mam kredyty - wszystkie dodatkowe środki przeznaczam na ich spłatę" Na kredytach również można zaoszczędzić. Jeśli mamy zobowiązania wobec wielu banków - spróbujmy je skonsolidować. Przy dużych kredytach, konsolidacja zadłużenia jest w stanie pozwolić zaoszczędzić nawet kilka tysięcy złotych. Dodatkowo, zazwyczaj koszt kredytu zmniejsza się, jeśli spłacimy go szybciej. BURGERY CZY PIZZA ? przyczepy gastronomiczne na ulicach Spółka Green Steam uruchomiła system Local Pizza-to franczyza. Potocznie mówiąc można zainwestować w mobilną pizzę. Inwestycja nie jest tania, bo trzeba wydać około 100 ale....no właśnie, ale może są w modzie, a w dobie szybkiego jedzenia w biegu to jest jakaś alternatywa w stosunku do burgerów, nie każdy je lubi. Już wyjaśniam dlaczego takie koszta czwarta tej kwoty to koszt przyczepy z to można przygotować w nim kilka dań, nie tylko pizzę. Mianowicie takie jak warzywa, mięso, ryby- podaje specjalistka marki Local Pizza. Dodatkowa zaleta - przyczepa jest mobilna, może stanąć w każdym miejscu, czy na plaży czy w zimowe to na pewno miejsca kurortowe, gdzie przyjeżdżają narciarze, miłośnicy śnieżnych sportów. Piec opalany jest drewnem. Zainteresowani biorą udział w szkoleniu, warsztatach wiadomo nie każdy gotuje i zna się na przyrządzaniu tym ważne są zasady bezpieczeństwa - BHP w miejscu pracy. Właściciel koncernu podaje, że dzienny koszt opalania pieca to 15 zł. Jeszcze ważna wiadomość, która być może przekona potencjalnych zainteresowanych to taka, że w piecu możemy wypiekać jednocześnie 3 pizze, są one gotowe w zaledwie 2 minuty i można podawać głodnemu klientowi. Nic dodać nic ująć. 10 wymówek, które przeszkadzają w oszczędzaniu - TYP 8. "Co jakiś czas zdarzają mi się większe wydatki - wszystkie zaoszczędzone środki trafiają wówczas na pokrycie tych zobowiązań" Niektórych dużych wydatków nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jak np. niespodziewane koszty leczenia. Jednak część jest zdecydowanie regularna, np:wyrównanie opłat za prąd/ wodę, opłacenie OC samochodu, bądź dopłacenie podatku. Zamiast przeznaczać oszczędności na ich spłatę, warto pomyśleć o nich zawczasu i co miesiąc odkładać niewielką kwotę na dany cel - czy to w przysłowiowej skarpecie, czy też na dedykowanym koncie oszczędnościowym. Dzięki zaoszczędzonym środkom - nawet w niewysokiej kwocie - nieprzewidziany wydatek nie zachwieje tak bardzo domowym budżetem. Ciekawostki - brylant za miliony Gigantyczny, 100-karatowy brylant z RPA został sprzedany na aukcji w Nowym Jorku w trzy minuty, za ponad 22 mln dolarów - podał dom aukcyjny Sotheby. Diament został znaleziony w kopalni De Beers w Południowej Afryce, potem był szlifowany i udoskonalany przez prezentowany w Dausze, Dubaju, Los Angeles, Hong-Kongu, Londynie i Nowym Jorku, żeby przyciągnąć potencjalnych aukcyjny wcześniej wyceniał kamień na 19-25 mln dolarów określając go jako "definicję doskonałości". - Jego kolor jest bielszy od bieli, jest wolny od jakichkolwiek wewnętrznych niedoskonałości i tak przezroczysty, że można go porównać tylko do basenu z lodowatą wodą"- mówił szef Sotheby Gary pięć brylantów podobnej jakości, ważących więcej niż 100-karatów, zostało do tej pory sprzedanych na aukcjach. Najdroższy poszedł za 30,6 mln dolarów na aukcji Sotheby w Hong-Kongu w 2013 roku. Nabywca drogocennego brylantu chciał pozostać anonimowy. Ktoś, kto zakupił taki brylant na pewno może nazywać się Milionerem i być dumnym z tego. 10 wymówek, które przeszkadzają w oszczędzaniu - TYP 9. "Chcę oszczędzać, ale pokusy są zbyt duże" Sprawdzonym trikiem, przypominającym o konieczności oszczędzania, jest wyliczenie swojej stawki godzinowej i trzymanie w portfelu kartki z zapisaną kwotą. W ten sposób, za każdym razem będziemy mogli szybko sprawdzić, ile godzin musieliśmy przepracować, żeby kupić sobie daną rzecz i czy nakład włożonej pracy jest adekwatny do wartości produktu. Ponadto, nie miejmy skrupułów by powiedzieć "nie" gdy dana oferta Nas nie interesuje. Kupowanie produktów z "grzeczności" bądź dlatego, że "nie wypada" to pułapka oddalająca nas od efektywnego oszczędzania. Udział w pokazie lub degustacji nie zobowiązuje nas do kupna. Nauczmy się odmawiać. 10 wymówek, które przeszkadzają w oszczędzaniu - TYP 10. "Nie mam zaufania do instytucji finansowych" Sposobów na oszczędzanie jest wiele - każdy z nich można skonsultować ze znajomymi lub poszukać opinii na ten temat w internecie. Dobrą praktyką jest również przeczytanie umów na tę samą usługę oferowaną przez różne firmy - mamy wówczas pełną informację na temat różnic i podobieństw dwóch ofert. 10 wymówek, które przeszkadzają w oszczędzaniu 10 wymówek, które przeszkadzają w oszczędzaniu Odkładanie pieniędzy na "czarną godzinę" nie cieszy się dużą sympatią. Powszechnie postrzegane jest jako uciążliwe, czasochłonne i mało skuteczne. Ten stan rzeczy dodatkowo pogłębia szereg popularnych pretekstów, które obniżają oszczędnościową motywację. To najpopularniejsze: 1. "Oszczędzałbym, ale nie mam z czego" 2. "Oszczędzałbym, ale nie wiem jak" 3. "Nie mam czasu" 4. "Nie lubię sobie czegoś odmawiać" 5. "Oszczędzanie wymaga ode mnie wysiłku" 6. "Mój bank nie udostępnia ciekawych propozycji oszczędnościowych" 7. "Mam kredyty - wszystkie dodatkowe środki przeznaczam na ich spłatę" 8. "Co jakiś czas zdarzają mi się większe wydatki - wszystkie zaoszczędzone środki trafiają wówczas na pokrycie tych zobowiązań" 9. "Chcę oszczędzać, ale pokusy są zbyt duże" 10. "Nie mam zaufania do instytucji finansowych" W następnych postach podam krótko co osoby biorące udział w sondzie mieli na myśli oraz racjonalne wytłumaczenie, podanie argumentów, że to błędne ten sposób do niczego w życiu się nie dojdzie, prócz mieszkania na kredyt i samochodu na raty, no i może trochę fajnych ciuszków :). Tamara Czartoryska - aktorka, prezenterka, bizneswoman Gra w filmach, bierze udział w akcjach mających na celu ochronę środowiska i wspiera fundacje charytatywne. Ale to nie wszystko – sprawdza się jako prezenterka telewizyjna, jest świetną sportsmenką i udziela rozsądnych porad dziewczętom, które chciałby zostać (amerykańskimi) księżniczkami. Nic dziwnego, bo kompetencje ku temu ma odpowiednie. W jej żyłach płynie błękitna krew, a w swoim drzewie genealogicznym ma Giedymina, dziada Władysława Jagiełły. Jednak zanim Tamara Czartoryska stała się kobietą z misją, była jedną z rozpuszczonych, bogatych dziewczyn, które sądziły, że świat leży im u stóp. Dopiero kiedy rodzice dali jej porządną życiową lekcję, nastolatka na nowo zdefiniowała swój system wartości. Energię i buntowniczy charakter Tamara odziedziczyła po pochodzącej z Kairu matce, która w branży rozrywkowej robiła karierę jako modelka i konsultantka filmowa. Życiowa lekcja: Rodzice, zirytowani jej zachowaniem, podjęli stanowcze kroki, by sprowadzić córkę na ziemię – odcięli ją od gotówki. To całkowicie zmieniło życie nastoletniej dziewczyny, która zamiast brylować w towarzystwie i robić wielką karierę, musiała sprzątać stajnie, by zarobić trochę grosza. Później jej relacje z rodzicami znacznie się poprawiły i Czartoryska mogła zacząć studia, ale jak przyznawała, nigdy nie zapomniała tej ciężkiej życiowej lekcji. Uczyła się, jak być samodzielną, i nie chcąc polegać wyłącznie na pieniądzach od ojca, zaczęła pracę jako kelnerka. O uzdolnioną dziewczynę z dobrego domu szybko upomniała się branża jej posadę prezenterki w programie o tajskim boksie. Później prowadziła również program motoryzacyjny „Sexy Road Test”. W 2005 roku wzięła udział w zawodach w sportowym reality show „The Games”, gdzie wygrała brązowy medal. Ale to oczywiście nie koniec jej osiągnięć. Aktorski debiut: Jeszcze zanim poszła na studia, Czartoryska podążyła śladem matki i próbowała swoich sił jako modelka, ale szybko okazało się, że ten zawód jej nie satysfakcjonuje. O wiele lepiej czuła się w telewizji. Chętnie przyjęła propozycje, by zostać konsultantką w reality show „American Princess”, a później i „Australian Princess”.Wkrótce postanowiła spróbować swoich sił w filmie. Na ekranie zadebiutowała w 2005 roku, niewielką rólką – prostytutki – w telewizyjnym „The Stepfather”.Praca na planie spodobała się jej do tego stopnia, że wkrótce potem rozpoczęła studia aktorskie w Howard Fine Acting Studio w Hollywood. Ale jej kariera aktorka szybko stanęła w miejscu. Obecnie: Całkowicie poświęciła się za to działalności charytatywnej. Wspiera rozmaite kampanie, promuje działania fundacji zajmujących się ochroną środowiska, zbiera pieniądze na leczenie chorych dzieci. Została też rzecznikiem Programu Oszczędzania Energii i zaangażowała się w działanie założonej przez swojego ojca Fundacji Książąt Czartoryskich. Co będzie dalej pokaże czas, ale nie zmienia to faktu, ze trzeba próbować wszystkiego by znaleźć swoją drogę a co za tym idzie spełnienie i satysfakcję ....oczywiście również finansową. Zlecenie jest lepsze od zwolnienia Mamy do czynienia z gigantyczną manipulacją. Mówienie, że na umowie zlecenie pracownik ma gorsze prawa jest absolutną bzdurą – mówi w rozmowie z Rafał Brzoska, prezes Integera. - Czy któryś pracownik został z kajdankami przyprowadzony do pracy i powiedziano mu "dziś będziesz pracował na umowę zlecenie”? – mówi szef Integera. Pytany, czy takimi kajdankami nie jest bezrobocie, stwierdza, że w jego opinii ono w Polsce nie istnieje. Do czynienia mamy mieć - według Brzoski - z "bezrobociem nieprawdziwym", bo sporo osób pracuje na czarno. Polski multimilioner jest zdania, że jedynie około 4 proc. Polaków nie chce w ogóle pracować. Zaleca też przejście na umowy zlecenie Poczcie Polskiej, bo to jest lepsze niż "zwalnianie pracowników". Szef spółki, która zarządza Paczkomatami oraz InPostem odniósł się w ten sposób do zarzutu, że biznes i rywalizację z Pocztą Polską opiera jedynie na gorszym traktowaniu swoich pracowników. - Wszyscy pracownicy, którzy pracują w różnych firmach - nie tylko kurierskich – najczęściej wybierają bądź to formę prowadzenia własnego biznesu, bądź umowy czasowe - stwierdza Brzoska. Uważa też, że nikt jego pracowników nie przymusza do pracy. Dodaje, że umowa zlecenie jest optymalna w przypadku firm kurierskich, bo występują tam szczyty nie tylko świąteczne, ale także w trakcie tygodnia. A jak Wy się do tego odniesiecie? Dodatkowe pieniądze na rozwój w firmie, nowe produkty, nowe możliwości-konkursy 2015 Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju opublikowało harmonogram naborów wniosków w trybie konkursowym w Programie Polska Wschodnia. W tym roku odbędą się cztery konkursy, a z dofinansowania skorzystają głównie przedsiębiorcy. Jak wynika z harmonogramu pierwsze dotacje trafią do małych i średnich przedsiębiorstw, które chcą wprowadzać u siebie innowacje. Dofinansowanie będą mogły otrzymać projekty prowadzące do stworzenia innowacyjnych (na poziomie kraju) produktów lub usług poprzez wdrożenie (własnych lub nabytych) wyników prac badawczo-rozwojowych. Konkurs ma być ogłoszony na przełomie czerwca i lipca, zaś nabór rozpocznie się w sierpniu. Na przełomie lipca i sierpnia rozpocznie się nabór wniosków na wsparcie sektora MŚP w zakresie wykorzystanie procesów wzorniczych. Miesiąc później, bo we wrześniu PARP zamierza ogłosić konkurs na animatorów Platform startowych dla nowych pomysłów. Chodzi tu o pionierski projekt stworzenia kompleksowego programu inkubacji innowacyjnych startupów. Ostatni planowany w 2015 r. konkurs będzie dotyczył infrastruktury drogowej w miastach wojewódzkich i otaczających je obszarach. Dofinansowanie trafi na projekty, dzięki którym poprawi się połączenie miast z siecią dróg krajowych. Ten konkurs zostanie ogłoszony w III kwartale, a nabór rozpocznie się w IV kwartale. Odnalezienie motywacji w sobie i osiągnąć sukces sobie celu. Przyrzekamy sobie coś lub innym..choćby w sylwestrową noc, potem o tym nas szara rzeczywistość, dom, praca, codzienne obowiązki..... Aby uniknąć takiej sytuacji, spisujemy cele na może być ich zbyt dużo, bo wiadomo że nie zrealizujemy się na tych najważniejszych, lepiej jeden lub dwa, ale solidnie, konkretnie i w określonym narzucamy sobie z góry, ponieważ potem odkładamy na tzw."później". Jak ćwiczenia to w jakie dni, jak chudnięcie to w jakim czasie - ile kilogramów, jak rzucanie palenia to od razu, jak dieta to jaka. tego realnie chcieć, co się chce osiągnąć. Powiedzenie od niechcenia nie wystarcza, to strata czasu i oszukiwanie samego mało znaczące cele jak chudnięcie wyrabia w Nas cierpliwość i satysfakcja z efektu, co przekłada się potem na sferę być zmotywowanym, determinacja i chęć faktycznie osiągnięcia tego co zamierzamy. plan treningowy, działań. Mamy spisany już cel na kartce, realny, przechodzimy do motywację, chęci to trzeba wdrożyć to w życie, ustalić szybko plan systematyczny plan to się na głęboką wodę, zakatować w jeden tydzień dietą a potem odpuścić chwilę, bo się zrobiło dużo w jeden tydzień, to tak nie dizała. Powoli systematycznie małymi kroczkami do przodu, a efekty będą widoczne po jakimś czasie, ale jaka to mówią "Warszawy w tydzień nie zbudowano", tak jest ze wszystkim. W biznesie też taka zasada działa - Lepiej powoli małymi kroczkami, ale do przodu cały czas. Jak coś nie wychodzi, próbować dalej, nie oglądać się za siebie. za sukcesy. Zastanówmy się co Nam sprawia przyjemność, co lubimy, co nas motywuje i nagradzajmy swoją realizację planu, gdy zobaczymy postępy, efekty założonego ważne, bo to Nas jeszcze bardziej zmotywuje i popchnie do się nagradzać. sukcesu w grupie. Samemu zawsze trudniej, w grupie zawsze raźniej. Najlepiej osiągać cele z kimś, druga osoba motywuje, pokazuje co jest źle lub też daje nam "kopa" gdy widzi, że się jeśli ma swoje cele i dzieli się z Tobą swoimi sukcesami to dodatkowo motywuje Nas w naszych celach, by je osiągnąć. Szansa dla młodych bez perspektyw na lepsze jutro Oto projekt skierowany do młodych ludzi, którzy nie mieli szansy na kształcenie, a co za tym idzie rozwijania się i dążenia do czegoś pokierował ich innymi ścieżkami, a mogą w przyszłości zostać kimś. Startuje pierwszy konkurs dotyczący "Innowacji Społecznych i współpracy międzynarodowej" Programu Wiedza Edukacja Rozwój. Dzięki niemu ponad 2 tys. młodych bezrobotnych wyjedzie na staże i praktyki do zagranicznych firm. Konkurs przeznaczony jest dla instytucji, które podejmą się organizacji trwających od 2-6 miesięcy staży i praktyk zawodowych w zagranicznych firmach. Będą one przeznaczone dla osób w wieku 18-35 lat, które nie pracują, nie uczą się i nie szkolą. W konkursie mogą startować instytucje rynku pracy, czy pomocy społecznej, szkoły, uczelnie, przedsiębiorstwa, partnerzy społeczni, organizacje pozarządowe, podmioty ekonomii społecznej, czy jednostki samorządu terytorialnego. Projekty muszą być przygotowane wspólnie przez instytucję z Polski i innego kraju UE. Do obowiązków wnioskodawcy będzie należało znalezienie zagranicznego partnera i rekrutacja uczestników. Organizatorzy muszą też zapewnić uczestnikom wsparcie mentora podczas zagranicznego pobytu, a po powrocie - wsparcie aktywizujące. Zakłada się, że taką pomoc otrzyma ponad 2 tys. młodych osób. Z tego połowę będą stanowić ludzie, którzy opuścili zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich, młodzieżowe ośrodki wychowawcze lub młodzieżowe ośrodki socjoterapii. Wnioski można składać od 4 maja do 30 czerwca. Ogłoszony konkurs wzoruje się na niemieckim programie IdA. Z programu skorzystało około 10 tys. osób, a większość z nich podjęła edukację lub znalazła pracę. Pożyczki dla Pań chcących zostać bizneswomen Może na początek coś dla Pań. Jeżeli nie jesteście zdecydowane co dalej, czy pracować u kogoś czy pójść "na swoje", to może to Was zainteresuje. Są podawane informacje przez PARP, z których wynika, Panie zdecydowane założyć swoją działalność gospodarczą biznes, będą mogły pożyczyć od 20 do 40 działalność musi być wykonywana na terenie Polski i oczywiście ta kwota będzie oprocentowana, ale oprocentowanie będzie dużo niższe niż średnio biorąc pożyczkę z pożyczki wyniesie 2 % w stosunku ważne:spłata pożyczki może być zawieszona nawet na rok od momentu zakończenia przedsięwzięcia, na które była brana pożyczka. Jest to jakaś alternatywa dla mających pomysł na biznes, a nie dysponującymi zasobem gotówki, co za tym idzie nie mogą zrealizować swojego biznes planu. Wiem, że to nie porażająca kwota, ale dla zdeterminowanych pewnych siebie i swojego biznesu na początek dobre i to na ruszenie z miejsca. Tu ukłon w stronę powiatów o dużym stopniu bezrobocia, w który będzie realizowany ten projekt. Na razie pożyczki będą uruchomione w ośmiu województwach. Jeżeli będzie zainteresowanie tym projektem to Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości uruchomi go w innych województwach i powiatach. Także drogie Panie, macie szanse na "zbudowanie" czegoś swojego, dla siebie. Ruszamy na nowo Witam wszystkich tych, którzy jeszcze czasem tu zaniedbaliśmy naszego bloga, ale postaram się w najbliższym czasie to naprawić i podzielić się różnymi ciekawostkami jak również przydatnymi poradami i razu zaznaczę, ze mimo prowadzenia tyle lat własnego biznesu, jeśli tak to można nazwać, dalej się uczymy zarabiania pieniędzy z lepszym lub gorszym skutkiem. Jak to mówią "Człowiek uczy się całe życie"... Na pewno część przytoczonych tekstów będzie zapożyczona z mądrych książek lub wypowiedzi ludzi, którzy mają coś do powiedzenia w kwestii biznesu, zarabiania pieniędzy. Ja nie jestem na tyle mądra by dawać rady i pouczać, moim zadaniem jest podzielić się z innymi na tym blogu różnymi wiadomościami przydatnymi w życiu z czegoś skorzystają i pomoże im to w osiągnięciu zamierzonego celu, a mianowicie zarobienia dużych pieniędzy :) W najgorszym razie otworzenia czegoś swojego co miałoby finansowe korzyści. Nie będę więcej zanudzała, to bierzemy się do roboty kochani, dodam tylko, że każdy komentarz związany z wątkiem mile widziany, dzielenie się też swoimi doświadczeniami. Pozdrawiam Indie- państwo bogaczy i nędzarzy. Dlaczego takie określenie? Indie to państwo bogaczay i nedzarzy dlatego ze zyja tam ludzie bogaci jak i bardzo biedni . Jest tam kilkaset tysięcy osób dysponuje majątkiem o wartości większej niż milon dolarów . Tuż obok nich żyją ludzie którzy utrzymują sie za pól dolara dziennie . Indie to państwo bogaczy i nędzarzy , ponieważ mieszkają tam ludzie o wielkim majątku , ale są też tam ludzie tacy , którzy nie mają nic ( są biedni ). Myślę , że pomogłam ;] Proszę o naj...;] Rzecz pierwsza: New Delhi Swoje wakacje w Indiach rozpoczęłam od lotniska w New Delhi, skąd od razu pojechałam do hotelu. Tu nabrałam sił po podróży. W końcu czekało mnie zwiedzanie Delhi – miasta pełnego kontrastów i bodźców, miasta, które nigdy nie śpi! Choć jeszcze w domu przejrzałam parę przewodników, i tak widok New Delhi przekroczył moje wyobrażenia. Nieprzebrane tłumy na ulicach, radosny gwar, tanie, pyszne jedzenie i żółto-zielone tuk tuki wożące turystów – to obraz, który zapamiętam na długo. Gdyby ktoś miał wątpliwość, czym się różni Delhi od New Delhi, spieszę z wyjaśnieniem: New Delhi jest w zasadzie dzielnicą Delhi, a zarazem stolicą całego kraju. Upał, obecni na każdym kroku ludzie, gęsto jeżdżące riksze, skutery i taksówki – to pierwsze i najsilniejsze wspomnienie, do którego zawsze powrócę, gdy ktoś zacznie tylko mówić o New Delhi. Rzecz druga: Złota Świątynia W kraju o ogromnej przepaści między bogatymi a biednymi oraz dobrze a źle urodzonymi jest coś, co łączy wszystkich, niezależnie od pochodzenia i zasobności portfela – Złota Świątynia. Ideą przyświecającą architektom, którzy ją zaprojektowali, było udostępnienie jej dla wszystkich ludzi. Świadczą o tym wejścia ulokowane po każdej stronie obiektu. Złota Świątynia jest ważnym miejscem dla wyznawców sikhizmu – w trakcie zwiedzania jej, miałam okazję zauważyć jednego z pielgrzymów, biorącego rytualną kąpiel w amrit-sar (Nektarowym jeziorze). Tym, co najbardziej przykuło moją uwagę, była bryła świątyni, niezwykle bogato zdobionej złotem. Wnioskując ze słów przewodnika, złota jest tak naprawdę tylko kopuła, a ściany pokryte są marmurem i miedzią. Do budynku schodzi się po marmurowej grobli. Rzecz trzecia: grobowiec Humayuna (pierwowzór słynnego Taj Mahal) Podczas zwiedzania Indii tym, co rzuciło mi się w oczy, były grobowce umieszczone na środku zadbanych ogrodów. Pierwszą z tego typu budowli, które powstały na subkontynencie indyjskim, jest właśnie grobowiec Humayuna. Przykuwa uwagę swoim nieregularnym, ośmiokątnym kształtem, podwójną kopułą i fasadą wykonaną z czerwonego piaskowca oraz białych i czarnych obramowań z marmuru. Grobowiec Humayuana stał się inspiracją do powstania – znanej każdemu – Świątyni Miłości, czyli Taj Mahal. Rzecz czwarta: Sansad Bhawan (Parlament Indyjski) oraz Rashtrapati Bhawan (Dom Prezydencki) Z racji obowiązującego prawa, najważniejsze budynki rządowe Indii mogłam podziwiać tylko przez szybę autokaru. Nie jest dozwolone zwiedzanie ich, a przebywanie w ich obrębie – znacząco ograniczone. Niemniej robią wrażenie, nawet podziwiane z oddali. Rzecz piąta: India Gate – słynna brama Indii U zbiegu najważniejszych ulic w mieście, w 1931 roku wzniesiono Bramę Indii, by oddać cześć wszystkim Hindusom poległym na wojnach, a zwłaszcza tym, którzy okryli się chwałą, oddając życie w czasie I wojny światowej i wojen z Afganistanem. Donatorem India Gate jest książę Wielkiej Brytanii. Na monumencie wyryto napis w mniej więcej takim tłumaczeniu: Zmarłym z indyjskich armii, którzy polegli z honorem we Francji i Flandrii, Mezopotamii i Persji, Afryce Wschodniej, półwyspie Gallipoli i wszędzie na Bliskim i Dalekim Wschodzie oraz w uświęconej pamięci także tym, których imiona zostały zapamiętane, a którzy polegli w Indiach lub na granicy północno-zachodniej podczas trzeciej wojny afgańskiej. Warto przyjść tu zwłaszcza nocą, gdy brama jest ładnie oświetlona, a na zielonych terenach nieopodal, Hindusi odpoczywają po pracowitym i upalnym dniu. Rzecz szósta: camel safari i przepyszne jedzenie Jednym z najbardziej niezapomnianych doświadczeń, jakie przywiozłam z Indii, jest jazda na wielbłądzie, przez smaganą wiatrem pustynię, podczas pięknego zachodu słońca na piaszczystym horyzoncie. Podróż przez pustynię wokół Jaisalmer w Radżastanie kończy się kolacją pod gwiazdami – kucharz gotuje turystom pyszne dania, a kolacja, spożywana w bezpośrednim sąsiedztwie bezkresnych piasków i przy akompaniamencie wiatru, ma w sobie jednocześnie posmak grozy i dzikiego uroku. Dzięki tej wyprawie poznałam pustynne życie Indii. Indie słyną ze swoich kolorowych i aromatycznych przypraw. Oprócz bogactwa tych typowo korzennych, takich jak cynamon, imbir, kurkuma czy – najdroższy ze wszystkich – szafran, Hindusi bardzo często wykorzystują w swej kuchni specyficzną mieszankę – masalę. Kto jadł choć raz w indyjskiej knajpce doskonale wie, o czym mówię. W sercu Indii jest zresztą podobnie. Na każdej ulicy można tu spotkać kucharza, który kilkoma sprawnymi ruchami szybko przygotowuje samosy – pyszne pierożki smażone w głębokim oleju, z ciecierzycą w środku. Fajną przekąską pomiędzy zwiedzaniem okazały się też indyjskie chlebki naan. Pachnąca orientem kuchnia indyjska kusi mnie do odkrywania więcej. Wieczorem więc wybieram się do jednej z tutejszych knajpek, by wśród radosnego gwaru tubylców spróbować czegoś jeszcze. Być w Indiach i nie skosztować tikka masala? Olbrzymie kulinarne zaniedbanie! Do tego placki chapati, pikle amla i kitchari – niebo w gębie! Apetycznie żółte – prawdopodobnie od kurkumy i curry – dania były bardzo sycące. Na koniec jeszcze tylko łyk lassi (wytrawnego jogurtu z wodą i przyprawami) i… nie mogę się ruszać! Ale nie żałuję, było pysznie. Rzecz siódma: zwiedzanie Starego Delhi z monumentalnym Czerwonym Fortem zbudowanym przez Szahjahana Kolejnym punktem na mapie mojej podróży był Czerwony Fort. Z opowieści przewodnika wiem, że wysokość murów ma aż 30 metrów. Wzniesiono je z czerwonego piaskowca. Wewnątrz mogłam się przekonać o dawnych wpływach islamskiej kultury na Indie, czego przejawem jest marmurowy meczet Moti Masjid (Meczet Perłowy). Fort był też dawną siedzibą władców – imponujące piękno uderza szczególnie po wejściu do Jahangiri Mahal. Swoją urodą zachwyca również meczet Mina Masjid (Meczet Niebiański) i Nagina Masjid (Klejnot). Rzecz ósma: największy w Indiach Północnych meczet Jama Masjid Gwarne i zatłoczone Delhi nie było dla mnie niczym wyjątkowym do momentu, aż nie zobaczyłam Wielkiego Meczetu. Olbrzymia budowla z dwoma minaretami – każdy o wysokości 41 metrów – zachwyca majestatyczną sylwetką i przykuwającym uwagę kolorem. Zawdzięcza go czerwonemu piaskowcowi połączonemu z marmurem. Bije rekord pod względem wielkości, dlatego okrzyknięto go największą muzułmańską budowlą sakralną w całych Indiach. Jeśli chcecie zobaczyć cudny widok na Old Delhi, dopłaćcie miejscowym 100 rupii – wtedy wpuszczą Was, tak jak mnie, na południowy minaret. Widok niezapomniany! Wielki Meczet kryje szalenie ważny dla muzułmanów artefakt – kopię Koranu spisaną na jeleniej skórze, niedostępną dla oczu turystów. Jako że jest to codzienne miejsce modłów, lepiej zachować tu ciszę i spokój, żeby swoim zachowaniem nie wzbudzać niepotrzebnej sensacji. Po wyjściu z meczetu mogłam z miejsca wsiąść do rikszy i ruszyć w dalszą podróż. W porównaniu do sformalizowanych przepisów drogowych w Europie, jazda po tutejszych szosach może okazać się trochę szalona, chaotyczna i nieprzewidywalna. Ale co tam – raz się żyje! Rzecz dziewiąta: ruch uliczny i święte krowy Jak wspominałam, ruch uliczny w Indiach rządzi się swoimi własnymi prawami. W większości miejsc, do których trafiłam, ciężko odróżnić pas, po których poruszają się samochody od tego, co powinno być chodnikiem dla pieszych. Między tym kolorowym, hałaśliwym tłumem i pojazdami przechadzają się swobodnie święte krowy (tak, te słynne). Można także czasem spotkać wielbłąda czy kozę. Każdy pojazd zdaje się tu poruszać według reguł znanych tylko jemu. Można dostrzec tu zasadę, że większy ma pierwszeństwo, co daje znaczącą przewagę ciężarówkom, a jest najmniej korzystne dla pieszych i rowerów. Rzecz dziesiąta: Raj Ghat – miejsce kremacji Mahatmy Gandhiego Dla hindusów miejsce o szczególnym znaczeniu. Dla mnie niemniej piękne i wzruszające. Raj Ghat, oznaczające Królewskie Schody, to rozległy zielony park z umieszczonym na środku miejscem spoczynku Mahatmy Gandhiego – postaci ikonicznej dla całego świata, będącej symbolem pacyfizmu, a dla hindusów ojcem państwowości i niepodległości Indii. Mijając wejście, mogłam przeczytać najważniejsze myśli Gandhiego, wyryte na czterech tablicach. To była niezapomniana podróż, którą gorąco Wam polecam 😊 Wymagania edukacyjne – Klasa I Gimnazjum- Geografia Rozdział Poziom wymagań na ocenę dopuszczającą dostateczną dobrą bardzo dobrą celującą I. O B R A Z Z I E M I Uczeń: • wymienia źródła informacji geograficznej • wyróżnia dyscypliny geografii • wyjaśnia znaczenie terminu „geografia” Uczeń: • wyjaśnia, czym zajmuje się geografia fizyczna, społeczno-ekonomiczna i regionalna • podaje wymiary Ziemi oraz główne cechy jej kształtu Uczeń: • wyjaśnia różnice między elipsoidą a geoidą Uczeń: • zna imiona bądź nazwiska uczonych i ich dokonania w zakresie poznania kształtu i wymiarów Ziemi Uczeń: • omawia historię poznawania kształtu i wymiarów Ziemi • wskazuje na mapie lub na globusie równik, południk 0° oraz półkulę południową, północną, wschodnią i zachodnią • określa położenie geograficzne punktów i obszarów na mapie i globusie • wymienia cechy południków i równoleżników • wskazuje na globusie oraz mapie świata zwrotniki i koła podbiegunowe • wyjaśnia terminy: „długość geograficzna”, „szerokość geograficzna” • określa położenie matematyczno-geograficzne punktów i obszarów na globusie oraz na mapie • odszukuje obiekty na mapie na podstawie podanych współrzędnych geograficznych • oblicza odległość (rozciągłość południkową) między dwoma punktami na mapie, korzystając z zależności 1° – 111,2 km • oblicza odległość (rozciągłość równoleżnikową) między dwoma punktami na mapie, • stosuje ze zrozumieniem pojęcia: „długość geograficzna”, „szerokość geograficzna • podaje wartość azymutu geograficznego • podaje zasady działania oraz możliwości wykorzystania odbiornika GPS • wyjaśnia terminy: „skala”, „siatka kartograficzna” • wymienia rodzaje skal oraz podaje ich przykłady • podaje różnice między planem a mapą • dokonuje podziału map ze względu na ich skalę oraz treść • podaje różnice między siatką kartograficzną a geograficzną • posługuje się skalą mapy do obliczania odległości w terenie • wykazuje znaczenie skali mapy w przedstawianiu różnych informacji geograficznych na mapie • przekształca postacie skali • posługuje się w terenie planem miasta • oblicza skalę mapy, znając odległość rzeczywistą między obiektami przedstawionymi na mapie • wyjaśnia, na czym polega generalizacja mapy oraz uzasadnia jej przydatność • wymienia metody przedstawiania zjawisk na mapach • wyjaśnia terminy: „wysokość względna” , „wysokość bezwzględna”, „poziomica” • odczytuje z map informacje przedstawione za pomocą różnych metod kartograficznych, w tym odczytuje wysokość bezwzględną • oblicza wysokość względną wybranych punktów oraz charakteryzuje rzeźbę terenu na podstawie rysunku poziomicowego i mapy hipsometrycznej • charakteryzuje wybrane metody przedstawiania zjawisk na mapach • stosuje ze zrozumieniem terminy: „wysokość względna”, „wysokość bezwzględna” • charakteryzuje sposoby przedstawiania rzeźby terenu na mapach • analizuje i interpretuje treści map ogólnogeograficznych, tematycznych, turystycznych • dobiera odpowiednią mapę w celu uzyskania określonych informacji geograficznych • identyfikuje położenie i charakteryzuje odpowiadające sobie obiekty geograficzne na fotografiach, zdjęciach lotniczych i satelitarnych oraz mapach topograficznych • lokalizuje na mapach (również konturowych) kontynenty • posługuje się w terenie planem oraz mapą topograficzną, turystyczną i samochodową ( orientuje mapę oraz identyfikuje obiekty geograficzne na mapie i w terenie) • lokalizuje na mapach (również konturowych) najważniejsze obiekty geograficzne na świecie i w Polsce • projektuje i opisuje trasy podróży na podstawie map turystycznych, topograficznych i samochodowych • przeprowadza prostą interpolację, np. wykreśla poziomice II. Z I E M I A W E W S Z E C H Ś W I E C I E • wymienia nazwy ciał niebieskich znajdujących się w Układzie Słonecznym • wymienia nazwy planet Układu Słonecznego, zaczynając od nazwy planety znajdującej się najbliżej Słońca • rozpoznaje i nazywa ciała niebieskie przedstawione na ilustracji • charakteryzuje wybrane ciała niebieskie: planety, planetoidy, gwiazdy, satelity, meteory i meteoryty • omawia rolę lotów kosmicznych w poznaniu wszechświata • wyjaśnia terminy: „ruch obiegowy Ziemi”, „równonoc wiosenna”, „równonoc jesienna”, „przesilenie zimowe”, „przesilenie letnie” • wymienia daty dni rozpoczynających pory roku • podaje najważniejsze geograficzne następstwa ruchu obiegowego Ziemi • korzystając z danych liczbowych, porównuje planety Układu Słonecznego • podaje cechy ruchu obiegowego Ziemi • podaje daty przesileń i równonocy na podstawie ilustracji przedstawiających oświetlenie Ziemi w ciągu roku • podaje różnicę między teorią geocentryczną i heliocentryczną • przedstawia (wykorzystując również własne obserwacje) zmiany w oświetleniu Ziemi oraz w długości trwania dnia i nocy w różnych szerokościach geograficznych i porach roku • posługując się rysunkiem, wyjaśnia zjawiska zaćmienia Słońca i zaćmienia Księżyca • charakteryzuje strefy oświetlenia Ziemi • wyjaśnia przyczyny występowania dnia i nocy polarnej • oblicza wysokość Słońca nad widnokręgiem • wyjaśnia terminy: „ruch obrotowy Ziemi”, „południe”, „północ”, „doba”, „górowanie Słońca”, „południk miejscowy”, „gnomon” • podaje najważniejsze geograficzne następstwa ruchu obrotowego Ziemi • podaje kierunek i czas obrotu Ziemi dookoła własnej osi • podaje cechy ruchu obrotowego Ziemi • opisuje dzienną wędrówkę Słońca po sklepieniu niebieskim, posługując się ilustracją lub planszą • charakteryzuje dwa rodzaje prędkości Ziemi • omawia zastosowanie gnomonu • omawia ruch obrotowy Ziemi, posługując się tellurium lub globusem • wyjaśnia terminy: „czas słoneczny”, „czas strefowy”, „czas urzędowy” • wyjaśnia, dlaczego zostały wprowadzone strefy czasowe i międzynarodowa linia zmiany daty • wymienia rodzaje kalendarzy i podaje ich cechy • posługuje się mapą stref czasowych do określania różnicy czasu strefowego i słonecznego na Ziemi • oblicza kąt, o jaki obraca się Ziemia w określonym czasie • oblicza czas słoneczny i strefowy danego miejsca na podstawie jego położenia matematyczno-geograficznego • charakteryzuje czas słoneczny, strefowy, uniwersalny i urzędowy • stosuje ze zrozumieniem pojęcia: „czas słoneczny”, „czas strefowy”, „czas uniwersalny” i „czas urzędowy” • ustala, jaki dzień tygodnia nastąpi po przekroczeniu międzynarodowej linii zmiany daty III. A T M O S F E R A • wyjaśnia terminy: „atmosfera”, „troposfera” • podaje skład chemiczny powietrza atmosferycznego • wymienia nazwy warstw atmosfery, zaczynając od nazwy tej warstwy, która znajduje się najbliżej powierzchni Ziemi • omawia na podstawie schematu zmiany temperatury powietrza w poszczególnych warstwach atmosfery • charakteryzuje poszczególne warstwy atmosfery • oblicza zmiany temperatury powietrza wraz ze wzrostem lub spadkiem wysokości • charakteryzuje zjawisko inwersji temperatury powietrza • omawia wpływ człowieka na zmiany zachodzące w składzie powietrza atmosferycznego • wyjaśnia termin „izoterma” • podaje czynniki wpływające na temperaturę powietrza na Ziemi • analizuje temperaturę powietrza w wybranych miejscach na podstawie map klimatycznych lub wykresu przebiegu temperatury powietrza • oblicza średnią roczną amplitudę temperatury powietrza oraz średnią roczną temperaturę powietrza • sporządza wykres przedstawiający przebieg temperatury powietrza • omawia zależność temperatury powietrza od kąta padania promieni słonecznych • wyjaśnia na przykładach wpływ czynników klimatotwórczych na zróżnicowanie temperatury powietrza na Ziemi • charakteryzuje skale (Celsjusza, Fahrenheita i Kelvina), wykorzystywane do określania wartości temperatury powietrza • wyjaśnia pojęcia: „ciśnienie atmosferyczne”, „niż baryczny”, „wyż baryczny”, „izobara” • wymienia przykłady wiatrów stałych i okresowo zmiennych oraz lokalnych, występujących na kuli ziemskiej • wyjaśnia przyczynę powstawania wiatru • sporządza schemat wyżu i niżu barycznego • wskazuje na mapie świata obszary występowania różnych rodzajów wiatrów • wymienia czynniki klimatotwórcze • charakteryzuje rodzaje wiatrów na podstawie ilustracji • stosuje ze zrozumieniem pojęcia: „niż baryczny”, „wyż baryczny” • wyjaśnia, w jaki sposób powstają cyklony tropikalne, charakteryzuje je i podaje ich przykłady • wymienia rodzaje opadów i osadów atmosferycznych • wyjaśnia terminy: „wilgotność powietrza”, „wilgotność względna”, „resublimacja” • analizuje występowanie opadów na kuli ziemskiej na podstawie mapy stref klimatycznych • podaje przykłady obszarów charakteryzujących się nadmiarem lub niedoborem opadów atmosferycznych • wymienia rodzaje opadów i osadów atmosferycznych ze względu na sposób powstania • omawia przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia opadów atmosferycznych na Ziemi • rozpoznaje przedstawione na ilustracji opady i osady atmosferyczne • wyjaśnia na podstawie schematu procesy powstawania chmur, opadów i osadów atmosferycznych na kuli ziemskiej • charakteryzuje rodzaje chmur, a także opadów i osadów atmosferycznych • wyjaśnia terminy: „pogoda”, „klimat” • wymienia czynniki klimatotwórcze • wykazuje zróżnicowanie klimatyczne Ziemi na podstawie analizy map temperatury powietrza i opadów atmosferycznych oraz map stref klimatycznych na Ziemi • wymienia strefy klimatyczne na kuli ziemskiej i wskazuje ich zasięg na mapie • wykazuje na przykładach związek między wysokością Słońca a temperaturą powietrza • podaje różnice między klimatem a pogodą • charakteryzuje wpływ czynników klimatotwórczych na klimat • charakteryzuje na podstawie wykresów lub danych liczbowych przebieg temperatury powietrza i opadów atmosferycznych w ciągu roku w wybranych stacjach meteorologicznych, położonych w różnych strefach klimatycznych • stosuje ze zrozumieniem terminy: „pogoda”, „klimat” • charakteryzuje klimat górski • podaje na podstawie map tematycznych zależności między strefami oświetlenia Ziemi a strefami klimatycznymi • charakteryzuje strefy klimatyczne pod względem warunków sprzyjających działalności człowieka IV. W O D Y Z I E M I • wymienia nazwy oceanów i wskazuje te oceany na mapie świata • podaje przykłady ruchów wody morskiej • wyjaśnia terminy: „kondensacja”, „parowanie”, „morze”, „zatoka”, „cieśnina” • omawia na podstawie schematu zasoby wodne Ziemi • wskazuje na mapie świata wybrane prądy morskie oraz wymienia ich nazwy • wymienia stany skupienia wody w przyrodzie i podaje przykłady ich występowania • omawia obieg wody w przyrodzie na podstawie schematu • dostrzega i wyjaśnia związki między warunkami klimatycznymi a zasoleniem wody morskiej • charakteryzuje przyczyny i skutki ruchów wody morskiej • charakteryzuje zjawisko El Nino • wyjaśnia terminy: „rzeka główna”, „dopływ”, „zlewisko”, „dorzecze”, „dział wodny” • wskazuje na mapie świata najdłuższe rzeki • wyjaśnia termin „przepływ” • zaznacza na ilustracji dorzecze, dział wodny i zlewisko • wymienia elementy dorzecza • wymienia rodzaje i podaje przykłady zasilania rzek • podaje przykłady gospodarczego wykorzystania rzek • analizuje wykresy długości rzek i ich przepływu • wyjaśnia związki między warunkami klimatycznymi, a rodzajem zasilania rzek • stosuje ze zrozumieniem pojęcia: „rzeka główna”, „dopływ”, „zlewisko”, „dorzecze”, „dział wodny” • charakteryzuje powodzie i podaje ich przykłady • wyjaśnia terminy: „jezioro”, „bagno”, „wieloletnia zmarzlina • wymienia różne typy genetyczne jezior • nazywa i wskazuje na mapie różne typy genetyczne jezior oraz obszary bagienne • podaje przykłady gospodarczego wykorzystania stawów i sztucznych zbiorników wodnych • omawia warunki powstawania bagien • charakteryzuje różne typy genetyczne jezior i podaje ich przykłady • wyjaśnia terminy: „wody podziemne”, „źródło”, „wody artezyjskie”, „gejzer” • wymienia rodzaje wód podziemnych • analizuje budowę niecki artezyjskiej na podstawie ilustracji podaje przykłady gospodarczego wykorzystania wód podziemnych • wskazuje na mapie świata obszary występowania wód artezyjskich i gejzerów • omawia procesy prowadzące do aktywności gejzeru • charakteryzuje wybrane rodzaje wód podziemnych • charakteryzuje niebezpieczeństwa związane z zanieczyszczeniem wód podziemnych V. W N Ę T R Z E Z I E M I • wymienia warstwy wnętrza Ziemi w kolejności od warstwy znajdującej się najgłębiej • wymienia metody badania wnętrza Ziemi • podaje różnicę między litosferą a skorupą ziemską • omawia na podstawie schematu budowę wnętrza Ziemi • wyjaśnia termin „prądy konwekcyjne • charakteryzuje metody badania wnętrza Ziemi i podaje ich zastosowanie • charakteryzuje warstwy wnętrza Ziemi • omawia zróżnicowanie temperatury wnętrza Ziemi • wymienia nazwy wybranych skał i minerałów • wyjaśnia terminy: „skała”, „minerał” • wskazuje różnice między minerałem a skałą • podaje przykłady gospodarczego wykorzystania skał • podaje przykłady minerałów skałotwórczych • rozpoznaje skały i określa ich rodzaj • charakteryzuje wybrane skały i warunki ich powstawania • określa wiek Ziemi • wymienia nazwy er, zaczynając od najstarszej • omawia na podstawie tabeli stratygraficznej najważniejsze wydarzenia z przeszłości geologicznej Ziemi • podaje przykłady skamieniałości przewodnich • wyjaśnia rolę skamieniałości przewodnich w odtwarzaniu dziejów Ziemi • przedstawia hipotezy wyginięcia dinozaurów • dostrzega zmiany w świecie organicznym w dziejach Ziemi • wymienia nazwy okresów geologicznych • omawia najważniejsze wydarzenia w poszczególnych erach dziejów Ziemi • wymienia procesy wewnętrzne kształtujące rzeźbę powierzchni Ziemi • wyjaśnia terminy: „wulkan”, „lawa”, „magma”, „hipocentrum”, „epicentrum”, „Ognisty Pierścień Pacyfiku” • wymienia produkty erupcji wulkanicznej • podaje główne cechy płytowej budowy litosfery • wskazuje na mapie świata obszary aktywne sejsmicznie • wymienia przykłady wulkanów i wskazuje je na mapie • omawia skutki wulkanizmu i trzęsień ziemi • wykazuje związki pomiędzy płytową budową litosfery a występowaniem zjawisk wulkanicznych i trzęsień ziemi • wymienia na podstawie schematu elementy budowy wulkanu • stosuje ze zrozumieniem terminy: „hipocentrum”, „epicentrum”, „orogeneza” • wymienia nazwy orogenez i rodzaje gór • wyjaśnia terminy: „ruchy górotwórcze”, „góry fałdowe”, „góry zrębowe” • wymienia nazwy wielkich form ukształtowania powierzchni Ziemi • wskazuje na mapie świata przykłady gór fałdowych, wulkanicznych i zrębowych • omawia różnice między górami fałdowymi a zrębowymi • określa na podstawie danych statystycznych ukształtowanie powierzchni kontynentów • charakteryzuje wielkie formy ukształtowania powierzchni Ziemi • charakteryzuje na podstawie schematów mechanizm powstawania gór fałdowych i zrębowych VI. R E Ź B I A R Z E P O W I E R Z C H N I Z I E M I • wyjaśnia terminy: „wietrzenie”, „erozja” • wymienia rodzaje wietrzenia • wymienia procesy zewnętrzne kształtujące rzeźbę powierzchni Ziemi • charakteryzuje rodzaje wietrzenia i formy terenu powstałe w jego wyniku • rozpoznaje na ilustracjach formy terenu powstałe w wyniku wietrzenia • posługuje się ze zrozumieniem pojęciami: „wietrzenie”, „erozja” • charakteryzuje wybrane rodzaje ruchów masowych • wyjaśnia terminy: „krasowienie”, „erozja” • podaje rodzaje skał, które ulegają krasowieniu • podaje przykłady form krasowych występujących na powierzchni i w głębi Ziemi • wskazuje na mapie regiony, w których występują zjawiska krasowe • charakteryzuje na podstawie ilustracji budowę jaskini oraz występujące w niej formy krasowe • omawia procesy krasowe i wyjaśnia, w jaki sposób powstają formy krasowe • posługuje się ze zrozumieniem terminami: „krasowienie”, „erozja” • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby powstałe w wyniku działania procesów krasowych • zapisuje reakcję chemiczną rozpuszczania skały wapiennej • wymienia rodzaje ujść rzecznych • wyjaśnia terminy: „erozja wgłębna”, „erozja boczna”, „akumulacja” • wskazuje na mapie świata przykłady rzek posiadających ujście deltowe lub lejkowate • podaje przykłady form erozji i akumulacji rzecznej • wyjaśnia proces powstawania meandrów • omawia warunki sprzyjające powstawaniu delt oraz ujść lejkowatych • przedstawia rzeźbotwórczą rolę rzeki w jej górnym, środkowym i dolnym odcinku • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby terenu powstałe w wyniku działalności rzeki • stosuje ze zrozumieniem pojęcia „spadek rzeki” oraz oblicza średni spadek rzeki • wyjaśnia pojęcie: „granica wiecznego śniegu” • wskazuje na mapie świata obszary występowania lądolodów • wskazuje różnice między lodowcem górskim a lądolodem • dostrzega związek między warunkami klimatycznymi a występowaniem lodowców górskich i lądolodów na Ziemi • rozpoznaje i podpisuje na schemacie formy polodowcowe • wymienia przykłady form powstałych w wyniku działalności lodowców górskich i lądolodów • przedstawia rzeźbotwórczą rolę lodowców górskich i lądolodów • stosuje ze zrozumieniem pojęcie: „granica wiecznego śniegu” • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby powstałe w wyniku działalności lodowców górskich i lądolodów • wyjaśnia wpływ zmian klimatycznych na zmiany powierzchni pokrywy lodowej • wyjaśnia terminy: „korazja”, „niecka deflacyjna”, „wydma paraboliczna”, „barchan”, „grzyb skalny” • wskazuje na mapie wybrane pustynie • wymienia rodzaje pustyń ze wzg. na budowę i położenie • podaje przykłady form powstałych na skutek erozyjnej i akumulacyjnej działalności wiatru • wskazuje różnice między barchanem i wydmą paraboliczną • przedstawia rzeźbotwórczą rolę wiatru • określa genezę wybranych pustyń • omawia wpływ szaty roślinnej na rzeźbotwórczą działalność wiatru • wskazuje na mapie świata obszary zagrożone pustynnieniem • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby powstałe w wyniku działalności wiatru • wyjaśnia termin „abrazja” • podaje przykłady form powstałych w wyniku rzeźbotwórczej działalności morza • wymienia najważniejsze typy wybrzeży morskich • wskazuje na mapie świata typy wybrzeży • omawia na podstawie ilustracji proces powstawania klifu i mierzei • wyjaśnia genezę poszczególnych typów wybrzeży morskich • rozpoznaje i opisuje w terenie formy rzeźby terenu powstałe w wyniku działalności morza • wyjaśnia pojęcia: „rewa”, „wał burzowy”, „ripplemarki VII. T A J E M N I C A N A T U R Y • wyjaśnia terminy: „gleba”, „żyzność gleby” • wymienia czynniki glebotwórcze • wymienia najważniejsze rodzaje gleb strefowych i astrefowych na Ziemi • wskazuje i nazywa poziomy glebowe na profilu glebowym • nazywa główne strefy roślinne na kuli ziemskiej i wskazuje je na mapie świata • charakteryzuje poziomy glebowe • charakteryzuje poszczególne strefy roślinne występujące na Ziemi • wykazuje wpływ klimatu na zróżnicowanie roślinności i gleb na Ziemi • uzasadnia potrzebę racjonalnego gospodarowania glebami Wymagania edukacyjne – Klasa II Gimnazjum- Geografia Rozdział Lp. Temat Poziomy wymagań Konieczny(dop) Podstawowy(dst) Rozszerzający(db) Dopełniający(bdb) Wykraczający(cel) I. Afryka Po obu stronach równika – środowisko przyrodnicze Afryki Uczeń: • wskazuje Afrykę na mapie świata • wymienia nazwy stref klimatyczno-roślinno- -glebowych Afryki Uczeń: • określa położenie geograficzne Afryki • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Afryki wybrane elementy linii brzegowej, krainy geograficzne, rzeki i jeziora oraz podaje ich nazwy Uczeń: • określa cechy ukształtowania powierzchni Afryki • omawia wpływ wybranych czynników klimatotwórczych na klimat Afryki • oblicza rozciągłość południkową i równoleżnikową Afryki Uczeń: • porównuje linię brzegową Afryki z linią brzegową innych kontynentów • wykazuje na przykładzie strefy Sahelu związek pomiędzy formami gospodarowania człowieka a zasobami wodnymi Uczeń: • wyjaśnia przyczyny symetrycznego układu stref klimatyczno- -roślinno-glebowych w Afryce • uzasadnia potrzebę racjonalnego gospodarowania w środowisku charakteryzującym się poważnymi niedoborami słodkiej wody • proponuje działania mające na celu zahamowanie procesu pustynnienia w strefie Sahelu Problemy mieszkańców Afryki • wyjaśnia znaczenie terminu „gęstość zaludnienia” • wymienia nazwy najgęściej i najsłabiej zaludnionych obszarów w Afryce • wyjaśnia znaczenie terminów: „eksplozja demograficzna”, „przyrost naturalny”, „współczynnik przyrostu naturalnego”, „produkt krajowy brutto (PKB), „wskaźnik rozwoju społecznego (HDI)” • opisuje zmiany liczby ludności w Afryce • omawia przyczyny eksplozji demograficznej w Afryce • oblicza gęstość zaludnieniawybranych krajów Afryki • omawia wartość HDI w wybranych krajach na podstawie mapy tematycznej • wymienia przyczyny i skutki konfliktów zbrojnych trwających w Afryce • oblicza współczynnik przyrostu naturalnego • wyjaśnia przyczyny i skutki wysokiego przyrostu naturalnego w Afryce • analizuje przyczyny i skutki głodu w Afryce • analizuje przyczyny i skutki konfliktów zbrojnych trwających w Afryce • uzasadnia twierdzenie, że Afryka jest najbiedniejszym kontynentem świata • proponuje działania mające na celu ograniczenie problemów mieszkańców Afryki (głodu, konfliktów zbrojnych, niedostatku wody pitnej, AIDS) Najlepiej rozwinięte gospodarczo państwa Afryki • wskazuje Egipt i RPA na mapie świata, podaje nazwy ich stolic oraz nazwy państw sąsiadujących z tymi krajami • wymienia nazwy obszarów gęsto zaludnionych w Egipcie • wymienia nazwy surowców mineralnych występujących w Egipcie i w RPA • wymienia najważniejsze cechy gospodarki RPA • wyjaśnia znaczenie Kanału Sueskiego • opisuje wybrane atrakcje turystyczne Egiptu • przedstawia uwarunkowania rozwoju gospodarczego RPA • wykazuje znaczenie turystyki dla gospodarki Egiptu • analizuje zmiany w środowisku przyrodniczym Doliny Nilu po wybudowaniu zapory i zbiornika pod Asuanem • wykazuje rolę surowców mineralnych w kształtowaniu gospodarki RPA • przedstawia pozytywne i negatywne skutki budowy tamy w Asuanie • wykazuje zależności między warunkami przyrodniczymi a rozmieszczeniem ludności w Egipcie i RPA • wykazuje, że Egipt jest jednym z najdynamiczniej rozwijających się państw Afryki • wykazuje, że RPA jest najbogatszym krajem Afryki Ameryka Od bieguna do bieguna – środowisko przyrodnicze Ameryki • wskazuje Amerykę na mapie świata • wyjaśnia znaczenie terminów: „Ameryka Łacińska”, „Ameryka Środkowa” • Wskazuje i nazywa podstawowe elementy linii brzegowej oraz rzeżby terenu Ameryki, wymienia najważniejsze rodzaje wód powierzchniowych kontynentu • opisuje przebieg granicy między Ameryką Północną a Południową • analizuje znaczenie Kanału Panamskiego • opisuje linię brzegową Ameryki • przyporządkowuje strefom klimatycznym charakterystyczną dla nich roślinność • wykazuje wpływ rzeźby terenu na cechy klimatu Ameryki • opisuje cechy klimatu Ameryki Północnej i Południowej na podstawie klimatogramów oraz mapy klimatycznej • wykazuje wpływ klimatu na rozmieszczenie roślinności w Ameryce • wyjaśnia przyczyny wulkanizmu i trzęsień ziemi w Ameryce • wyjaśnia mechanizm powstawania tornad Mozaika społeczna Ameryki • wymienia nazwy rdzennych mieszkańców Ameryki oraz odmian ludzkich zamieszkujących Amerykę • wyjaśnia znaczenie terminów: „imigracja”, „emigracja” • wskazuje na mapie największe miasta Ameryki i wymienia ich nazwy • wyjaśnia znaczenie terminu „saldo migracji” • wymienia przyczyny dużego zróżnicowania etnicznego i kulturowego ludności Ameryki • opisuje, korzystając z mapy, rozmieszczenie ludności Ameryki Północnej i Południowej • analizuje przyczyny i kierunki migracji ludności do Ameryki • porównuje strukturę etniczną w wybranych krajach Ameryki i formułuje wnioski • analizuje, na podstawie mapy, rozmieszczenie ludności w Ameryce Północnej i Południowej • wykazuje zależności między warunkami naturalnymi a rozmieszczeniem ludności w Ameryce • wyjaśnia, dlaczego Ameryka określana jest mianem tygla kultur • oblicza saldo migracji i formułuje wnioski • analizuje przyczyny wzrostu liczby ludności Ameryki oraz prognozuje dalsze jej zmiany Pierwsze mocarstwo świata – USA • wskazuje na mapie świata Stany Zjednoczone, podaje nazwę ich stolicy i nazwy państw sąsiadujących • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Stanów Zjednoczonych • określa położenie geograficzne Stanów Zjednoczonych • opisuje cechy rolnictwa Stanów Zjednoczonych • wskazuje na mapie największe aglomeracje Stanów Zjednoczonych oraz wymienia ich nazwy • wskazuje na mapie regiony o największej gęstości zaludnienia w Stanach Zjednoczonych oraz podaje ich nazwy • wymienia nazwy najważniejszych surowców mineralnych wydobywanych w Stanach Zjednoczonych • analizuje strukturę PKB Stanów Zjednoczonych i formułuje wnioski • ocenia przyrodnicze i pozaprzyrodnicze warunki rozwoju rolnictwa • uzasadnia, że Stany Zjednoczone są krajem imigrantów • analizuje uwarunkowania rozwoju przemysłu nowoczesnych technologii • wykazuje zależność między wysokim poziomem gospodarki a poziomem rozwoju transportu w Stanach Zjednoczonych • wykazuje związki między gospodarką a warunkami środowiska w najważniejszych regionach gospodarczych Stanów Zjednoczonych • udowadnia, że Stany Zjednoczone są potęga gospodarczą świata Zielone płuca świata – Brazylia • wskazuje na mapie świata Brazylię i podaje nazwę jej stolicy • wskazuje na mapie największe miasta Brazylii i wymienia ich nazwy • wymienia skutki wylesiania Amazonii • określa położenie geograficzne Brazylii • określa cechy rozwoju i problemy wielkich miast Brazylii • wyjaśnia znaczenie terminu „fawele” • analizuje skutki gwałtownego wzrostu liczby ludności w wielkich miastach Brazylii • wykazuje problemy wielkich miast Brazylii • analizuje przyczyny i skutki wylesiania Amazonii • analizuje zmiany poziomu urbanizacji w Brazylii i formułuje wnioski • wykazuje wpływ warunków naturalnych na rozmieszczenie ludności Brazylii • przedstawia problemy Indian Australia Australia – kontynent na antypodach • wskazuje na mapie świata Australię i Oceanię • wskazuje na mapie najważniejsze obiekty geograficzne Australii: rzeki, jeziora i krainy geograficzne oraz podaje ich nazwy • wskazuje na mapie największe miasta Australii oraz wymienia ich nazwy • określa położenie geograficzne Australii i Oceanii • wyjaśnia znaczenie terminów: „basen artezyjski”, „studnia artezyjska” • opisuje rdzennych mieszkańców Australii • wykazuje przyczyny i skutki ubóstwa wód powierzchniowych w Australii • ocenia znaczenie wód artezyjskich • analizuje uwarunkowania rozmieszczenia ludności w Australii i Oceanii • analizuje zależności między warunkami klimatycznymi a występowaniem wód powierzchniowych • ocenia warunki środowiska przyrodniczego Australii z punktu widzenia warunków życia i gospodarki ludzi • porównuje, korzystając z map, środowisko przyrodnicze Australii ze środowiskiem przyrodniczym innych kontynentów Arktyka i Antarktyka Lodowe pustynie • wyjaśnia znaczenie terminów: „Arktyka”, „Antarktyka” • wskazuje na mapie świata Arktykę i Antarktykę • przedstawia cechy położenia Arktyki i Antarktyki na podstawie mapy świata • opisuje działalność człowieka w Arktyce i Antarktycie • opisuje czynniki warunkujące klimat obszarów okołobiegunowych • omawia sytuację prawną Antarktyki • omawia wkład Polaków w badania obszarów polarnych • proponuje działania mające na celu zahamowanie niekorzystnych zmian w środowisku przyrodniczym obszarów okołobiegunowych Azja Azja – kontynent wielkich kontrastów • wyjaśnia znaczenie terminu „Eurazja” • wskazuje na mapie świata Eurazję i Azję • określa położenie geograficzne Eurazji i Azji • charakteryzuje ukształtowanie powierzchni Azji • opisuje, na podstawie mapy, granicę między Azją a Europą • omawia geograficzne czynniki warunkujące klimat Azji • wyjaśnia, na czym polega kontrastowość klimatyczna Azji • wykazuje, na podstawie map tematycznych, że Azja jest kontynentem wielkich geograficznych kontrastów • wyjaśnia przyczyny i skutki wysychania Jeziora Aralskiego • porównuje, korzystając z map, środowisko przyrodnicze Azji ze środowiskiem przyrodniczym innych kontynentów W rytmie monsunu • wyjaśnia znaczenie terminu „monsun” • odróżnia monsun letni od monsunu zimowego • omawia, na podstawie schematu, cyrkulację monsunową w Azji Południowej i Południowo- -Wschodniej • opisuje wymagania klimatyczno-glebowe ryżu • omawia cyrkulację monsunową w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej oraz jej wpływ na uprawy ryżu • analizuje wpływ cyrkulacji monsunowej w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej na życie codzienne i gospodarowanie mieszkańców tych regionów • opisuje przyrodnicze i społeczno-gospodarcze skutki zaburzenia rytmu cyrkulacji monsunowej Chiny – najludniejszy kraj świata • wskazuje na mapie Chiny, podaje nazwę ich stolicy oraz nazwy państw sąsiadujących • podaje liczbę ludności Chin • określa położenie geograficzne oraz cechy środowiska przyrodniczego Chin • opisuje uwarunkowania rozwoju rolnictwa w Chinach • wskazuje na mapie oraz nazywa obszary o dużej koncentracji przemysłu w Chinach • analizuje wykresy i dane dotyczące liczby ludności i współczynnika przyrostu naturalnego w Chinach • wyjaśnia, na czym polega chiński program kontroli urodzeń • wykazuje zależności między warunkami przyrodniczymi a rozwojem gospodarczym Chin • analizuje przyczyny szybkiego rozwoju gospodarczego Chin w ostatnich latach • wyjaśnia kierunki rozwoju gospodarczego Chin • wykazuje wpływ Chin na światową gospodarkę Japonia – kraj kwitnącej gospodarki • wskazuje na mapie świata Japonię i podaje nazwę jej stolicy • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Japonii • wymienia japońskie produkty znane na całym świecie • wymienia nazwy głównych roślin uprawnych • opisuje położenie geograficzne Japonii na podstawie mapy ogólnogeograficznej •omawia cechy środowiska przyrodniczego Japonii • wyjaśnia znaczenie terminu „marikultura” • analizuje strukturę eksportu Japonii i formułuje wnioski • wyjaśnia, dlaczego główne ośrodki gospodarcze Japonii skoncentrowane są na wybrzeżach tego kraju • przedstawia przyczyny dużej gęstości zaludnienia na wyspie Honsiu • opisuje skutki położenia Japonii w strefie aktywności wulkanicznej i sejsmicznej • wykazuje, że Japonia jest potęgą gospodarczą • opisuje znaczenie marikultury dla gospodarki Japonii • wykazuje przyczyny i skutki spowolnienia gospodarczego Japonii Indie – państwo bogaczy i nędzarzy • wskazuje na mapie Indie, podaje nazwę ich stolicy oraz nazwy państw sąsiadujących • podaje liczbę ludności Indii • określa położenie geograficzne Indii • wyjaśnia znaczenie terminu „zielona rewolucja” • wyjaśnia, dlaczego w Indiach występuje duże pogłowie bydła • analizuje diagram ilustrujący zmiany liczby ludności w XX i XXI wieku • wykazuje problemy związane ze stale zwiększającą się liczbą ludności Indii • wskazuje na mapie gospodarczej Indii wybrane ośrodki przemysłu high-tech • analizuje poziom rozwoju gospodarczego Indii • analizuje cechy indyjskiego rolnictwa i formułuje wnioski • wyjaśnia przyczyny dynamicznego rozwoju nowoczesnych usług w Indiach • przewiduje społeczno- -gospodarcze skutki eksplozji demograficznej w Indiach Czarne złoto Bliskiego Wschodu • wyjaśnia znaczenie terminu „Bliski Wschód” • wymienia nazwy państw, na których obszarze znajdują się najbogatsze złoża ropy naftowej • opisuje położenie geograficzne Bliskiego Wschodu • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej państwa Bliskiego Wschodu i ich stolice oraz podaje ich nazwy • charakteryzuje zasoby ropy naftowej na Bliskim Wschodzie • wskazuje warunki przyrodnicze Bliskiego Wschodu niekorzystne dla działalności gospodarczej człowieka • analizuje rozmieszczenie, zasoby i wydobycie ropy naftowej na Bliskim Wschodzie na podstawie map tematycznych i danych statystycznych • analizuje udział państw Bliskiego Wschodu w światowym wydobyciu ropy naftowej i formułuje wnioski • wykazuje korzyści gospodarcze i społeczne wynikające z eksportu ropy naftowej oraz produktów powstałych w wyniku jej przetworzenia • porównuje wydobycie ropy naftowej z wartością PKB na jednego mieszkańca w poszczególnych krajach Bliskiego Wschodu • analizuje skutki konfliktów na Bliskim Wschodzie • charakteryzuje Bliski Wschód pod kątem cech kulturowych, zasobów ropy naftowej i poziomu rozwoju gospodarczego • uzasadnia tezę, że konflikty na Bliskim Wschodzie mają wpływ na globalną gospodarkę Europa Środowisko przyrodnicze Starego Kontynentu: - Położenie i rzeźba terenu Europy, - Zróżnicowanie środowiska geograficznego Europy • wskazuje na mapie świata Europę • wskazuje i nazywa podstawowe elementy linii brzegowej Europy • charakteryzuje rzeźbę terenu oraz wody powierzchniowe na kontynencie • podaje nazwy stref klimatycznych Europy • wskazuje na mapie wybrane europejskie rzeki i jeziora oraz wymienia ich nazwy • określa położenie geograficzne Europy na podstawie mapy ogólnogeograficznej oraz ocenia linię brzegową Europy na podstawie mapy • charakteryzuje cechy klimatu wybranych regionów Europy na podstawie wykresów klimatycznych • charakteryzuje wybrane strefy roślinne Europy • opisuje rozmieszczenie wód powierzchniowych w Europie na podstawie mapy • opisuje położenie geograficzne i granice Europy z innymi kontynentami na mapie ogólnogeograficznej świata • wyjaśnia zależności między typem klimatu a występowaniem formacji roślinnych • charakteryzuje wpływ poszczególnych czynników klimatycznych na klimat Europy • wyjaśnia genezę wybranych europejskich jezior • Na podstawie mapy odczytuje nazwy orogenez, w których zostały sfałdowane wybrane pasma górskie • wykazuje związki między budową geologiczną a ukształtowaniem pionowym Europy Europa – kontynent nowych państw • wskazuje oraz podaje nazwy sąsiadów Polski • wskazuje najmniejsze i największe państwa Europy pod względem powierzchni i liczby ludności na mapie politycznej Europy • wymienia nazwy wybranych krajów Europy i ich stolic • wyjaśnia terminy: ,,enklawa”, ,,ekslawa” oraz podaje ich przykłady • opisuje cele i zadania Unii Europejskiej • analizuje przyczyny rozpadu ZSRR i Jugosławii • wyjaśnia znaczenie terminu „terytorium zależne” Europa się starzeje • podaje liczbę ludności Europy • podaje nazwę najludniejszego i najsłabiej zaludnionego kraju Europy • opisuje liczbę ludności Europy na tle liczby ludności świata • wymienia przyczyny niskiego przyrostu naturalnego • wykazuje, że tempo wzrostu liczby ludności w Europie jest najniższe na świecie • porównuje wartość współczynnika przyrostu naturalnego z odsetkiem ludności powyżej 65 roku życia i formułuje wnioski • wykazuje konsekwencje starzenia się społeczeństw europejskich • analizuje prognozy zmian demograficznych w Europie • uzasadnia twierdzenie, że społeczeństwo europejskie się starzeje • analizuje problemy demograficzne Europy i formułuje wnioski Ludność i urbanizacja w Europie • opisuje różnice w wyglądzie osób pochodzących z różnych części Europy • wskazuje na mapie obszary o największej i najmniejszej gęstości zaludnienia w Europie oraz wymienia ich nazwy • wskazuje na mapie największe miasta Europy oraz wymienia ich nazwy • opisuje strukturę wyznaniową mieszkańców Europy • opisuje rozmieszczenie ludności w Europie na podstawie mapy • porównuje strukturę wyznaniową ludności w wybranych państwach Europy • opisuje, na podstawie mapy, rozmieszczenie ludów Europy • wykazuje wielokulturowość Europy • wykazuje skutki wielokulturowości mieszkańców Europy • wyjaśnia przyczyny warunkujące rozmieszczenie ludności w Europie • uzasadnia, że Europa charakteryzuje się warunkami przyrodniczymi i pozaprzyrodniczymi korzystnymi dla osadnictwa • analizuje zróżnicowanie wskaźnika urbanizacji w wybranych krajach Europy Surowe środowisko Europy Północnej • wyjaśnia znaczenie terminu „kraje skandynawskie” • wskazuje kraje Europy Północnej na mapie i wymienia ich nazwy • wymienia nazwy głównych bogactw naturalnych krajów skandynawskich • opisuje położenie państw Europy Północnej • wyjaśnia łagodzący wpływ prądu morskiego na cechy klimatu Europy Północnej • wyjaśnia znaczenie terminu „okres wegetacyjny” • wykazuje znaczenie położenia Skandynawii i omawia sposoby wykorzystania mórz • wyjaśnia, dlaczego porty morskie położone za kołem podbiegunowym nie zamarzają • ocenia poziom życia mieszkańców Europy Północnej • wykazuje wpływ warunków naturalnych na rozmieszczenie ludności w Europie Północnej • wykazuje niekorzystny wpływ warunków środowiska przyrodniczego Europy Północnej na działalność gospodarczą człowieka • porównuje środowisko przyrodnicze krajów Europy Północnej • charakteryzuje zjawisko odpływu ludności z obszarów północnej Skandynawii • przedstawia walory turystyczne krajów Europy Północnej Gospodarka w cieniu Alp • wyjaśnia znaczenie terminu „kraje alpejskie” oraz wskazuje kraje alpejskie na mapie ogólnogeograficznej • wyjaśnia znaczenie terminu „granica wiecznego śniegu” • omawia położenie krajów alpejskich na podstawie mapy ogólnogeograficznej europejskich w Alpach • charakteryzuje piętra klimatyczno-roślinne w Alpach • opisuje główne kierunki rozwoju gospodarczego krajów alpejskich • charakteryzuje środowisko przyrodnicze krajów alpejskich • analizuje strukturę użytkowania ziemi w krajach alpejskich i formułuje wnioski • wykazuje, że kraje alpejskie należą do państw wysoko rozwiniętych • wykazuje znaczenie sektora usług turystycznych i finansowych dla gospodarki krajów alpejskich • wykazuje odrębność kulturową mieszkańców gór • charakteryzuje genezę rzeźby alpejskiej Turystyczne bogactwo Europy Południowej • wyjaśnia znaczenie terminu „kraje śródziemnomorskie oraz wskazuje je na mapie • wyjaśnia znaczenie terminu „makia” • wymienia przykłady atrakcji turystycznych południowej Europy • opisuje warunki środowiska przyrodniczego krajów śródziemnomorskich • charakteryzuje warunki klimatyczne i roślinność krajów śródziemnomorskich na podstawie map tematycznych • wykazuje turystyczną atrakcyjność regionu śródziemnomorskiego • opisuje wybrane atrakcje turystyczne regionu • ukazuje dziedzictwo kulturowe krajów śródziemnomorskich • wykazuje związki między rozwojem turystyki a warunkami przyrodniczymi i dziedzictwem kulturowym • ocenia rolę turystyki w rozwoju gospodarczym krajów Europy Południowej • wykazuje zależności miedzy wielkością ruchu turystycznego a przychodami wybranych krajów Francja – rolnictwo XXI wieku • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Francję i podaje nazwę jej stolicy • wymienia czynniki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze warunkujące rozwój rolnictwa we Francji • wymienia nazwy roślin uprawianych we Francji oraz podaje produkty charakterystyczne dla tego kraju • opisuje produkty charakterystyczne dla Francji • charakteryzuje warunki klimatyczno-glebowe warunkujące rozwój rolnictwa we Francji • porównuje wielkość plonów pszenicy i buraków cukrowych w wybranych krajach • charakteryzuje Wspólną Politykę Rolną krajów Unii Europejskiej • analizuje strukturę użytkowania ziemi we Francji • identyfikuje cechy rolnictwa towarowego • wykazuje wpływ czynników pozaprzyrodniczych na wielkość produkcji roślinnej i zwierzęcej •ocenia, na podstawie danych statystycznych, miejsce Francji w produkcji rolnej w Europie Sąsiedzi Polski Niemcy – potęga gospodarcza • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Niemcy, podaje nazwę stolicy tego państwa oraz nazwy krajów z nim sąsiadujących • wskazuje na mapie główne krainy geograficzne i najważniejsze rzeki Niemiec oraz wymienia ich nazwy • określa położenie geograficzne Niemiec na mapie ogólnogeograficznej • przedstawia czynniki dynamicznego rozwoju gospodarczego Niemiec • wymienia przyczyny dobrego rozwoju gospodarczego Niemiec • wykazuje wysoki poziom rozwoju gospodarczego Niemiec na podstawie wartości PKB i struktury zatrudnienia • wyjaśnia przyczyny i skutki ujemnego przyrostu naturalnego w Niemczech • wykazuje wysoki poziom rozwoju przemysłu, rolnictwa i usług w Niemczech • analizuje uwarunkowania rozwoju przemysłu przetwórczego i formułuje wnioski • dowodzi, że Niemcy znajdują się w ścisłej czołówce najlepiej rozwiniętych państw świata • analizuje przyczyny migracji ludności do Niemiec Słowacja i Czechy – wspólna przeszłość, odrębna przyszłość • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Czechy i Słowację, wymienia nazwy ich stolic oraz nazwy państw sąsiadujących z tymi krajami • wskazuje na mapie i wymienia nazwy głównych krain geograficznych oraz najważniejszych rzek Czech i Słowacji • opisuje położenie geograficzne Słowacji i Czech na mapie ogólnogeograficznej • opisuje atrakcje Czech i Słowacji przyciągające turystów • charakteryzuje i porównuje, na podstawie różnych źródeł informacji geograficznej, środowisko przyrodnicze Czech i Słowacji • wykazuje podobieństwa i różnice w gospodarce tych państw • analizuje demograficzne podobieństwa i różnice Czech i Słowacji • podaje przyczyny rozpadu Czechosłowacji • porównuje środowisko społeczno-gospodarcze południowych sąsiadów Polski oraz formułuje wnioski Problemy gospodarcze oraz demograficzne Litwy, Białorusi i Ukrainy • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Litwę, Białoruś i Ukrainę, wymienia nazwy ich stolic oraz nazwy państw sąsiadujących z tymi krajami • wymienia najważniejsze cechy środowiska przyrodniczego Białorusi, Litwy i Ukrainy • opisuje położenie geograficzne Litwy, Białorusi i Ukrainy • przedstawia cechy gospodarki Litwy, Białorusi i Ukrainy • przedstawia współczesne przemiany gospodarcze Ukrainy • wyjaśnia znaczenie terminu „depopulacja” • porównuje poziom rozwoju gospodarczego Litwy, Białorusi i Ukrainy • opisuje uwarunkowania rozwoju rolnictwa na Ukrainie • opisuje atrakcje turystyczne Krymu • ocenia zasoby bogactw mineralnych Litwy, Białorusi i Ukrainy • omawia efekty przemian gospodarczych, które nastąpiły na Białorusi, Litwie i na Ukrainie • porównuje środowisko społeczno-gospodarcze południowych i wschodnich sąsiadów Polski oraz formułuje wnioski Rosja – największe państwo świata • wskazuje na mapie ogólnogeograficznej Rosję, wymienia nazwę jej stolicy • wyjaśnia znaczenie terminu „wieloletnia zmarzlina” • wymienia nazwy najgęściej zaludnionych obszarów Rosji • wymienia nazwy bogactw naturalnych Rosji • określa położenie geograficzne Rosji na mapie ogólnogeograficznej • charakteryzuje strefy klimatyczno-roślinne Rosji • opisuje rozmieszczenie ludności w Rosji na podstawie mapy gęstości zaludnienia • przedstawia przyczyny spadku współczynnika urodzeń w Rosji • wykazuje konsekwencje przyrodnicze dużej rozciągłości równoleżnikowej i południkowej Rosji • wskazuje na mapie obszary występowania wieloletniej zmarzliny • wykazuje zróżnicowanie przyrodnicze Rosji • wykazuje zróżnicowanie warunków przyrodniczych oraz ich wpływ na rozmieszczenie ludności i działalność gospodarczą • wyjaśnia rolę Rosji w światowej gospodarce i polityce • uzasadnia tezę, że Rosja jest krajem o wielkich możliwościach gospodarczych • przedstawia przyczyny dysproporcji społecznych w Rosji Wymagania edukacyjne klasa III Gimnazjum- Geografia Dział programu Lp. Temat lekcji Poziom wymagań dopuszczający dostateczny dobry bardzo dobry celujący Położenie oraz środowisko przyrodnicze Polski Położenie i granice Polski Uczeń: • wskazuje Polskę na ogólnogeograficznej mapie Europy • wymienia nazwy państw sąsiadujących z Polską i wskazuje te państwa na mapie ogólnogeograficznej • wymienia cechy położenia Polski • wymienia zalety położenia Polski • wymienia korzyści wynikające z nadmorskiego położenia Polski Uczeń: • charakteryzuje na podstawie map położenie Polski na świecie i w Europie • wymienia nazwy skrajnych punktów Polski i wskazuje je na mapie • opisuje przebieg granicy lądowej Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej • opisuje granicę morską na mapie ogólnogeograficznej Uczeń: • opisuje położenie fizycznogeograficzne, polityczne i matematyczne Polski korzystając z mapy Polski, mapy Europy i mapy świata • opisuje położenie własnego regionu na podstawie ogólnogeograficznej mapy Polski • opisuje wody wewnętrzne, morze terytorialne oraz wyłączna strefę ekonomiczną na podstawie schematu i mapy ogólnogeograficznej Polski • opisuje granice Polski na podstawie ogólnogeograficznej mapy Polski i danych statystycznych Uczeń: • wyjaśnia zależności między miejscowym czasem słonecznym a czasem strefowym i urzędowym w Polsce na podstawie mapy stref czasowych • określa położenie matematyczne Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej • oblicza rozciągłość równoleżnikową i południkową Polski na podstawie mapy ogólnogeograficznej • oblicza różnice czasu słonecznego między skrajnymi punktami Polski Uczeń: • ocenia położenie Polski w Europie i na świecie • wykazuje korzyści wynikające z położenia Polski 2. Budowa geologiczna Polski • wymienia nazwy głównych jednostek tektonicznych Polski i wskazuje je na mapie geologicznej • wymienia nazwy er, w których wystąpiły ruchy górotwórcze • wymienia nazwy górotworów kaledońskich, hercyńskich i alpejskich oraz wskazuje je na mapie Polski • opisuje na podstawie tabeli stratygraficznej najważniejsze wydarzenia geologiczne na terenie Polski • opisuje proces powstania węgla kamiennego • przyporządkowuje nazwy pasm górskich do nazw orogenez, w których te góry powstawały • rozpoznaje rodzaje węgla i charakteryzuje warunki, w których powstawał węgiel kamienny • charakteryzuje główne jednostki tektoniczne Polski • wykazuje związki między budową geologiczną a dziejami geologicznymi • analizuje uwarunkowania powstawania gór w Polsce 3. Zlodowacenia na obszarze Polski • wymienia nazwy zlodowaceń i wskazuje ich zasięg na mapie Polski • rozpoznaje górskie formy polodowcowe na schematach • rozpoznaje formy polodowcowe na schematach i wskazuje obszary ich występowania na mapie Polski • omawia uwarunkowania zlodowaceń w Polsce • opisuje warunki powstania form polodowcowych • wyjaśnia genezę form polodowcowych • analizuje i porównuje cechy krajobrazu peryglacjalnego i młodoglacjalnego 4. Ukształtowanie powierzchni Polski • wymienia czynniki wewnętrzne i zewnętrzne wpływające na ukształtowanie powierzchni Polski • wymienia cechy rzeźby powierzchni Polski • wymienia nazwy punktów najwyżej i najniżej położonych w Polsce i wskazuje te punkty na mapie • rozróżnia przedstawione na ilustracjach formy rzeźby terenu • omawia cechy rzeźby powierzchni Polski na podstawie mapy hipsometrycznej Polski • wymienia nazwy pasów ukształtowania powierzchni i wskazuje je na mapie Polski • charakteryzuje poszczególne pasy ukształtowania powierzchni w Polsce • odczytuje na mapie hipsometrycznej wysokości względne i bezwzględne • wymienia nazwy regionów geograficznych w poszczególnych pasach ukształtowania powierzchni i wskazuje te regiony na mapie Polski • opisuje na podstawie krzywej hipsograficznej udział nizin, wyżyn i gór w powierzchni Polski • charakteryzuje na podstawie mapy hipsometrycznej cechy rzeźby powierzchni Polski • oblicza różnice wysokości bezwzględnej, korzystając z mapy hipsometrycznej • wykazuje pasowość ukształtowania powierzchni Polski • wyjaśnia wpływ przeszłości geologicznej na ukształtowanie powierzchni Polski • wyjaśnia wpływ współczesnych procesów geologicznych na ukształtowanie powierzchni Polski • wykazuje zależności pomiędzy współczesną rzeźbą Polski a wybranymi wydarzeniami geologicznymi • porównuje cechy oraz genezę rzeźby terenu poszczególnych pasów ukształtowania powierzchni Polski Skały i surowce mineralne • wymienia nazwy skał występujących w Polsce • klasyfikuje surowce mineralne ze względu na ich gospodarcze wykorzystanie • wymienia przykłady wykorzystania surowców mineralnych i skał w różnych dziedzinach życia człowieka • wymienia nazwy skał i surowców mineralnych występujących w regionie swojego zamieszkania • rozpoznaje na podstawie fotografii lub okazów główne rodzaje skał występujących w regionie i w Polsce • wskazuje na mapie Polski obszary występowania surowców mineralnych • opisuje na podstawie mapy rozmieszczenie skał powierzchniowych • opisuje na podstawie mapy tematycznej rozmieszczenie surowców mineralnych • klasyfikuje skały występujące w Polsce ze względu na ich pochodzenie • wykazuje znaczenie gospodarcze surowców mineralnych • opisuje i ocenia na podstawie danych statystycznych zasoby surowców mineralnych w Polsce • analizuje wpływ wydobycia surowców mineralnych na środowisko • wykazuje związek między budową geologiczną a występowaniem surowców mineralnych Klimat Polski • wymienia geograficzne czynniki wpływające na klimat Polski • wymienia nazwy mas powietrza napływających nad Polskę • odczytuje informacje przedstawione na klimatogramach • wymienia nazwy termicznych pór roku w Polsce • wymienia nazwy wiatrów lokalnych i miejsce ich występowania • odczytuje na mapach klimatycznych Polski przestrzenny rozkład temperatury powietrza i opadów atmosferycznych • opisuje cechy klimatu Polski oraz swojego regionu • opisuje cechy klimatu przejściowego • odczytuje z mapy długość okresu wegetacyjnego • kreśli klimatogramy na podstawie danych liczbowych • wyjaśnia wpływ czynników geograficznych na cechy klimatu Polski • analizuje przebieg izoterm lipca i stycznia na mapach klimatycznych Polski • opisuje pogodę kształtowaną przez poszczególne masy powietrza napływające nad Polskę • wyjaśnia występowanie w Polsce termicznych pór roku • wyjaśnia mechanizm powstawania wiatru halnego w górach i bryzy morskiej nad Bałtykiem • opisuje zagrożenia wynikające ze zmian klimatu w Polsce • wykazuje związek między geograficznymi czynnikami kształtującymi klimat a cechami klimatu Polski • wyjaśnia przyczyny przestrzennego zróżnicowania temperatury powietrza oraz opadów atmosferycznych w Polsce • wykazuje wpływ mas powietrza napływających nad obszar Polski na kształtowanie się pogody • wykazuje przejściowość klimatyczną Polski • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania przestrzennego długości okresu wegetacyjnego • porównuje klimat Polski z klimatem innych krajów Europy Wody powierzchniowe i podziemne Polski • klasyfikuje wody występujące w Polsce • wymienia nazwy głównych rzek oraz ich dopływów i opisuje ich rozmieszczenie na ogólnogeograficznej mapie Polski • wymienia nazwy wód występujących we własnym regionie • porównuje powierzchnie i głębokości wybranych jezior • klasyfikuje wody podziemne • opisuje gospodarcze wykorzystanie wód podziemnych • opisuje rozmieszczenie kanałów na podstawie mapy ogólnogeograficznej • wymienia nazwy głównych kanałów i wskazuje te kanały na mapie Polski • wymienia nazwy wybranych jezior i wskazuje te jeziora na mapie Polski • wyróżnia typy genetyczne jezior Polski • opisuje rozmieszczenie rejonów eksploatacji i wykorzystanie gospodarcze wód podziemnych • opisuje wody powierzchniowe swojego regionu • opisuje cechy sieci rzecznej w Polsce • opisuje genezę mis jeziornych występujących w Polsce • opisuje funkcje sztucznych jezior zaporowych • wyjaśnia znaczenie gospodarcze wód powierzchniowych • wykazuje znaczenie wód leczniczych • przedstawia sposoby wykorzystania wód podziemnych • opisuje rozmieszczenie rejonów eksploatacji i wykorzystanie wód mineralnych • wykazuje asymetrię dorzecza Wisły i Odry i wyjaśnia przyczyny jej powstania • wykazuje znaczenie gospodarcze kanałów • ocenia stopień i sposoby wykorzystania wód powierzchniowych i podziemnych w Polsce • wykazuje związki między budową geologiczną, rzeźbą powierzchni, klimatem i stosunkami wodnymi w Polsce Morze Bałtyckie • wymienia nazwy największych zatok, wysp, cieśnin oraz głębi Morza Bałtyckiego i wskazuje je na mapie • wymienia na podstawie mapy ogólnogeograficznej cechy geograficzne Morza Bałtyckiego • przedstawia właściwości fizyczne wód Bałtyku • omawia znaczenie gospodarcze Morza Bałtyckiego • opisuje na podstawie mapy ogólnogeograficznej Europy położenie Morza Bałtyckiego • omawia główne cechy położenia Morza Bałtyckiego • opisuje rozmieszczenie największych jego zatok, wysp, cieśnin oraz głębi na podstawie mapy ogólnogeograficznej • przedstawia główne cechy środowiska przyrodniczego Morza Bałtyckiego • wymienia przyczyny zanieczyszczenia Bałtyku • omawia genezę Morza Bałtyckiego • omawia cechy fizyczne wód Morza Bałtyckiego • wyjaśnia przyczyny degradacji wód Morza Bałtyckiego • wyjaśnia zróżnicowanie zasolenia i temperatury wody Bałtyku • wykazuje znaczenie gospodarcze Morza Bałtyckiego • proponuje sposoby ochrony wód Bałtyku Gleby w Polsce • wymienia czynniki glebotwórcze • klasyfikuje gleby w Polsce • wymienia nazwy gleb występujących we własnym regionie • wyjaśnia znaczenie gospodarcze gleb • opisuje za pomocą mapy gleb rozmieszczenie głównych typów genetycznych gleb w Polsce • rozróżnia typy gleb ze względu na ich żyzność • opisuje gleby w regionie zamieszkania • charakteryzuje typy genetyczne gleb występujących w Polsce • opisuje cechy gleb występujących w Polsce • wyjaśnia przyczyny degradacji gleb i wymienia sposoby jej zapobiegania • ocenia wartość użytkową gleb w Polsce • analizuje profile glebowe Roślinność i świat zwierzęcy w Polsce • wymienia nazwy formacji roślinnych występujących w Polsce • rozpoznaje typy zbiorowisk roślinnych w Polsce • rozpoznaje wybrane gatunki roślin i zwierząt przedstawione na fotografiach • określa na podstawie diagramu skład gatunkowy lasów w Polsce • opisuje na podstawie mapy rozmieszczenie kompleksów leśnych w Polsce • opisuje funkcje lasów w Polsce • opisuje świat roślin i zwierząt w Polsce i swoim regionie • wyjaśnia zależności między klimatem a szatą roślinną • opisuje zasięg lasów na terenie Polski na podstawie mapy tematycznej • porównuje zbiorowiska leśne na obszarach nizinnych i w górach • charakteryzuje na podstawie schematu typy zbiorowisk leśnych w zależności od podłoża • ocenia lesistość Polski na podstawie mapy tematycznej i danych statystycznych • wykazuje zależności między składem gatunkowym lasów a warunkami klimatycznymi i glebowymi Obszar, ludność i urbanizacja w Polsce Od gminy po województwo • wyjaśnia znaczenie terminów: „powiat grodzki”, „powiat ziemski”, „gmina”, „wojewoda”, „prezydent”, „burmistrz”, „starosta”, „wójt” • wymienia nazwy województw oraz ich stolice i wskazuje je na mapie administracyjnej Polski • opisuje podział administracyjny Polski • wymienia zadania poszczególnych szczebli administracji samorządowej • wyjaśnia trójstopniowy podział władz administracyjnych • opisuje kompetencje poszczególnych szczebli administracji samorządowej • analizuje znaczenie podziału administracyjnego Ilu nas jest? • wyjaśnia znaczenie terminów: „demografia”, „przyrost naturalny”, „przyrost rzeczywisty”, „średnia długość życia”, „struktura wiekowa społeczeństwa” • wymienia czynniki wpływające na zmiany liczby ludności w Polsce • wymienia nazwy regionów o dodatnim i ujemnym przyroście naturalnym w Polsce • wymienia czynniki wpływające na niską wartość przyrostu naturalnego w Polsce • opisuje na podstawie danych statystycznych zmiany liczby ludności Polski po 1946 roku • opisuje czynniki wpływające na zmiany liczby ludności w Polsce • porównuje na podstawie danych liczbowych długość życia w Polsce z długością życia w innych krajach • opisuje strukturę płci i wieku na podstawie danych statystycznych oraz piramidy płci i wieku ludności Polski • odczytuje z różnych źródeł informacji ( rocznika statystycznego) dane dotyczące: liczby ludności Polski, urodzeń, zgonów, przyrostu naturalnego • wykazuje zmiany przyrostu naturalnego w Polsce od zakończenia II wojny światowej do dziś na podstawie danych statystycznych • wykazuje przyczyny i skutki spadku przyrostu naturalnego w ostatnich latach • porównuje na podstawie danych statystycznych współczynnik przyrostu naturalnego w miastach i wsiach Polski • analizuje piramidę płci i wieku ludności Polski • analizuje skutki ujemnego przyrostu naturalnego w Polsce • analizuje okresy wyżu i niżu demograficznego w Polsce oraz formułuje wnioski • oblicza współczynniki przyrostu naturalnego i rzeczywistego w Polsce • prognozuje zmiany liczby ludności w Polsce Rozmieszczenie ludności w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminu „gęstość zaludnienia” • wymienia nazwy obszarów o największej i najmniejszej gęstości zaludnienia i wskazuje te obszary na mapie Polski • omawia średnią gęstość zaludnienia w swoim regionie • wymienia atrakcje i bariery osadnicze w Polsce • omawia czynniki wpływające na rozmieszczenie ludności w Polsce • charakteryzuje na podstawie map gęstości zaludnienia zróżnicowanie rozmieszczenia ludności w Polsce i zamieszkiwanym regionie • porównuje gęstość zaludnienia w swoim regionie z gęstością zaludnienia innych regionów Polski • porównuje czynniki decydujące o rozwoju osadnictwa dawniej i współcześnie • charakteryzuje na podstawie map gęstości zaludnienia zróżnicowanie rozmieszczenia ludności w Polsce i zamieszkiwanym regionie oraz wyjaśnia te różnice, uwzględniając czynniki przyrodnicze, historyczne i społeczno-ekonomiczne • ocenia atrakcje i bariery osadnicze w Polsce • analizuje przyczyny i skutki dużej lub małej gęstości zaludnienia w wybranym regionie Polski Wewnętrzne i zagraniczne migracje Polaków • wyjaśnia znaczenie terminu „migracja” • wyjaśnia przyczyny migracji wewnętrznych w Polsce • opisuje przyczyny migracji poszczególnych grup ludności w Polsce • wymienia przyczyny rozwoju terenów podmiejskich • wymienia przyczyny migracji zagranicznych Polaków • wymienia nazwy krajów, do których migrują Polacy i wskazuje je na mapie ogólnogeograficznej • omawia przyczyny migracji wewnętrznych w Polsce • opisuje główne kierunki migracji Polaków po II wojnie światowej • odczytuje z danych statystycznych wielkość migracji z Polski i do Polski • opisuje dawne i współczesne kierunki migracji wewnętrznych w Polsce • wyjaśnia przyczyny wzrostu przyrostu rzeczywistego w Polsce w ostatnich latach • opisuje skutki migracji z Polski i do Polski • opisuje wpływ ruchów migracyjnych na zmiany liczby ludności Polski • omawia przyczyny ujemnego salda migracji ze wsi do miast w Polsce • omawia przyczyny ujemnego salda migracji zewnętrznych w Polsce • wyjaśnia przyczyny głównych kierunków współczesnych migracji zewnętrznych Polaków • oblicza saldo migracji w Polsce • opisuje skutki migracji zewnętrznych z punktu widzenia interesów Polski • ocenia wpływ ruchów migracyjnych na zmiany liczby i rozmieszczenie ludności Polski • oblicza przyrost rzeczywisty ludności Polski Struktura narodowościowa i wyznaniowa ludności Polski • wyjaśnia znaczenie terminów: „naród”, „państwo wielonarodowościowe”, „państwo jednolite narodowościowo”, „mniejszość narodowa”, „mniejszość etniczna”, „społeczność etniczna” • wymienia nazwy mniejszości narodowych zamieszkujących Polskę • wymienia nazwy mniejszości etnicznych i opisuje ich rozmieszczenie na mapie Polski • wyjaśnia, dlaczego Polska jest krajem niemal jednolitym narodowościowo • wymienia nazwy regionów zamieszkiwanych przez mniejszości narodowe i wskazuje je na mapie Polski • opisuje na podstawie danych statystycznych strukturę wyznaniową ludności Polski • wyszukuje informacje o dorobku kulturowym wybranych mniejszości etnicznych • wykazuje zróżnicowanie struktury narodowościowej Polski przed II wojną światową i obecnie • analizuje przyczyny nierównomiernego rozmieszczenia mniejszości narodowych w Polsce • opisuje zróżnicowanie narodowościowe i etniczne wybranych regionów Polski • charakteryzuje dorobek kulturowy, gospodarczy i naukowy wybranych grup etnicznych • przedstawia konteksty wielokulturowości w Polsce Struktura zatrudnienia • wymienia nazwy województw o najwyższym zatrudnieniu w usługach oraz wskazuje je na mapie Polski • wymienia przyczyny i skutki bezrobocia w Polsce • wyjaśnia przyczyny emigracji zarobkowej Polaków • wymienia główne, aktualne problemy rynku pracy w Polsce i w zamieszkiwanym regionie • opisuje na podstawie danych statystycznych zmiany w strukturze zatrudnienia ludności w Polsce • omawia strukturę zatrudnienia w wybranych województwach • opisuje główne, aktualne problemy rynku pracy w Polsce i w zamieszkiwanym regionie • opisuje zróżnicowanie stopy bezrobocia w wybranych województwach i porównuje je ze swoim województwem • wyjaśnia przyczyny zmian struktury zatrudnienia ludności • wykazuje różnice w strukturze zatrudnienia ludności w Polsce i we własnym regionie • wyjaśnia przyczyny i skutki bezrobocia w Polsce oraz migracji zarobkowej wybranych grup zawodowych • analizuje stopę bezrobocia w wybranych województwach oraz swoim regionie i formułuje wnioski • wyjaśnia zmiany w strukturze zatrudnienia w latach 1930–2008 w Polsce • porównuje strukturę zatrudnienia w swoim województwie oraz innych województwach i formułuje wnioski • omawia przyczyny zróżnicowania struktury zatrudnienia w wybranych województwach Polski • ocenia stopę bezrobocia w swoim województwie • oblicza stopę bezrobocia w Polsce • prognozuje zmiany w strukturze zatrudnienia w Polsce Urbanizacja w Polsce • wymienia cechy miast polskich • wymienia czynniki, które miały wpływ na intensywność urbanizacji w Polsce • odczytuje z danych statystycznych wskaźniki urbanizacji dla wybranych województw • wymienia nazwy obszarów najbardziej zurbanizowanych w Polsce i wskazuje te obszary na mapie Polski • opisuje miasta Polski według grup wielkościowych • rozróżnia typy aglomeracji w Polsce • wymienia nazwy aglomeracji miejskich i wskazuje je na mapie Polski • opisuje procesy urbanizacyjne w Polsce na podstawie danych statystycznych • omawia na podstawie danych statystycznych wskaźnik urbanizacji w Polsce w latach 1950–2008 • wyjaśnia przyczyny rozwoju wielkich miast w Polsce • opisuje funkcje miast Polski na wybranych przykładach • porównuje rozmieszczenie i wielkość miast w Polsce oraz zamieszkiwanym regionie • wyjaśnia różnicę między miastem a wsią • porównuje wskaźnik urbanizacji zamieszkiwanego województwa ze wskaźnikiem urbanizacji w wybranym województwie i formułuje wnioski • opisuje przyczyny zróżnicowania urbanizacji w wybranych regionach Polski • wykazuje różnice między aglomeracją monocentryczną a aglomeracją policentryczną • omawia problemy mieszkańców dużych miast • ocenia wpływ migracji ludności ze wsi do miast na proces urbanizacji • porównuje wskaźnik urbanizacji w Polsce oraz innych krajach i wymienia przyczyny jego zróżnicowania • analizuje i ocenia na podstawie mapy ogólnogeograficznej rozmieszczenie dużych miast w Polsce i zamieszkiwanym regionie • oblicza wskaźnik urbanizacji wybranych obszarów Polski i interpretuje go Rolnictwo w Polsce Czynniki rozwoju rolnictwa • wyjaśnia znaczenie terminów: „struktura użytkowania ziemi”, „użytki rolne”, „grunty orne” • wymienia nazwy obszarów o najkorzystniejszych warunkach przyrodniczych rozwoju rolnictwa i wskazuje te obszary na mapie Polski • wymienia czynniki ograniczające rozwój rolnictwa • opisuje na podstawie map tematycznych warunki przyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce • przedstawia warunki pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa • wyróżnia na podstawie danych statystycznych główne cechy struktury użytkowania ziemi oraz wielkości i własności gospodarstw rolnych w Polsce • opisuje na podstawie danych statystycznych poziom mechanizacji i chemizacji rolnictwa w Polsce • wyjaśnia wpływ polityki rolnej państwa na poziom rolnictwa w Polsce • wyjaśnia przyczyny przestrzennego zróżnicowania wielkości gospodarstw rolnych • przedstawia skutki rozdrobnienia gospodarstw rolnych w Polsce • ukazuje zmiany w polskim rolnictwie po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej • ocenia warunki przyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce • ocenia warunki pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa w Polsce • ocenia strukturę użytkowania ziemi w Polsce i porównuje ją ze strukturą w innych krajach Europy • porównuje warunki rozwoju rolnictwa w Polsce z warunkami w województwie, w którym mieszka, i formułuje wnioski Produkcja roślinna i zwierzęca w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminów: „struktura upraw”, „plony”, „zbiory”, „areał” • wymienia nazwy głównych roślin uprawnych w Polsce • wymienia czynniki warunkujące rozmieszczenie upraw w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminów: „hodowla zwierząt”, „pogłowie”, „obsada” • wymienia cele hodowli zwierząt w Polsce • opisuje główne kierunki produkcji zwierzęcej w Polsce • omawia cele hodowli zwierząt w Polsce • wskazuje przyczyny spadku pogłowia zwierząt hodowlanych w Polsce • omawia strukturę powierzchni zasiewów w Polsce na podstawie danych statystycznych • wyróżnia główne cechy struktury zasiewów w Polsce na podstawie analizy map, wykresów, danych liczbowych • omawia na podstawie map tematycznych rozmieszczenie wybranych roślin uprawnych w Polsce • wymienia nazwy obszarów upraw wybranych roślin i wskazuje je na mapie tematycznej Polski • wyróżnia główne cechy struktury hodowli w Polsce na podstawie analizy map, wykresów i danych liczbowych • opisuje pogłowie bydła i trzody chlewnej w Polsce w wybranych latach • omawia znaczenie hodowli drobiu, koni i owiec w Polsce • wymienia nazwy obszarów hodowli wybranych zwierząt w Polsce i wskazuje te obszary na mapie Polski • wyróżnia główne cechy struktury użytkowania ziemi w Polsce na podstawie analizy map, wykresów, danych liczbowych • wyjaśnia znaczenie produkcji roślinnej w wyżywieniu ludności kraju • wyjaśnia przyczyny zróżnicowania w rozmieszczeniu wybranych upraw (pszenicy, ziemniaków, buraków cukrowych) w Polsce • wyjaśnia znaczenie produkcji zwierzęcej w wyżywieniu ludności kraju • wymienia przyczyny zróżnicowania w rozmieszczeniu hodowli bydła i trzody chlewnej w Polsce • wyjaśnia przyczyny spadku pogłowia zwierząt hodowlanych w Polsce • wyjaśnia związek między żyznością gleb a rodzajem upraw • uzasadnia zróżnicowanie natężenia upraw roślin w wybranych rejonach • ocenia strukturę hodowli zwierząt gospodarskich w Polsce • ocenia towarowość polskiego rolnictwa • porównuje plony i zbiory wybranych roślin w Polsce i innych krajach na podstawie danych statystycznych oraz formułuje wnioski • uzasadnia potrzebę rozwoju gospodarstw ekologicznych w Polsce Przemysł Zmiany w polskim przemyśle • przedstawia funkcje przemysłu • dokonuje podziału przemysłu na sekcje i działy • wymienia czynniki lokalizacji zakładów przemysłowych w Polsce • opisuje na wybranych przykładach czynniki lokalizacji przemysłu • opisuje znaczenie inwestycji zagranicznych w Polsce • przedstawia gospodarcze korzyści i społeczne skutki restrukturyzacji przemysłu • przedstawia przemiany w strukturze produkcji w Polsce • wymienia najlepiej rozwijające się obecnie działy produkcji przemysłowej w Polsce i zamieszkiwanym regionie • wymienia nazwy okręgów przemysłowych i wskazuje te okręgi na mapie Polski • wyjaśnia przyczyny największej koncentracji przemysłu na południu Polski • omawia cele tworzenia specjalnych stref ekonomicznych • wyjaśnia przyczyny przestrzennego zróżnicowania lokalizacji okręgów przemysłowych w Polsce • omawia korzyści i negatywne skutki koncentracji przemysłu • wyjaśnia przyczyny zmian zachodzących w przemyśle w Polsce i w zamieszkiwanym regionie • analizuje przyczyny i skutki prywatyzacji oraz restrukturyzacji przemysłu w Polsce • wyjaśnia związki między lokalizacją przemysłu a warunkami naturalnymi, rynkiem zbytu, szlakami komunikacyjnymi i potencjałem ludzkim • ocenia społeczne i gospodarcze korzyści utworzenia specjalnych stref ekonomicznych • uzasadnia potrzebę rozwijania nowoczesnych działów produkcji przemysłu • uzasadnia potrzebę restrukturyzacji przemysłu w wybranych okręgach przemysłowych • ocenia gospodarcze korzyści i społeczne skutki restrukturyzacji i prywatyzacji przemysłu Przemysł wydobywczy w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminów: „górnictwo”, „okręg przemysłowy”, „infrastruktura przemysłowa” • klasyfikuje surowce mineralne • kreśli diagramy ilustrujące wielkość wydobycia wybranych surowców mineralnych • wymienia przyczyny spadku wydobycia węgla kamiennego • wymienia nazwy obszarów wydobywania wybranych surowców mineralnych i wskazuje te obszary na mapie Polski • odczytuje z danych statystycznych wielkość wydobycia wybranych surowców w Polsce • wyjaśnia znaczenie gospodarcze wybranych surowców mineralnych • wyjaśnia znaczenie gospodarcze surowców mineralnych • analizuje strukturę wydobycia wybranych surowców mineralnych • analizuje diagramy ilustrujące wielkość wydobycia wybranych surowców w Polsce • ocenia zasoby surowców mineralnych w Polsce na podstawie danych statystycznych • porównuje wielkość wydobycia poszczególnych surowców mineralnych w Polsce z wielkością wydobycia w innych krajach • wykazuje potrzebę racjonalnego wykorzystania surowców mineralnych w Polsce • wykazuje zależności między lokalizacją kopalni a rozmieszczeniem zakładów przetwarzających wydobywane surowce mineralne Przemysł energetyczny w Polsce • klasyfikuje elektrownie • wymienia nazwy źródeł energii wykorzystywanych w Polsce • opisuje czynniki lokalizacji wybranych elektrowni w Polsce • wymienia wady i zalety poszczególnych rodzajów elektrowni • wymienia nazwy alternatywnych źródeł energii wykorzystywanych w Polsce • przedstawia na podstawie różnych źródeł informacji strukturę wykorzystania źródeł energii w Polsce • odczytuje z danych statystycznych i diagramów wielkość produkcji energii elektrycznej • opisuje strukturę produkcji energii elektrycznej według rodzajów elektrowni • wymienia nazwy wybranych elektrowni cieplnych i wodnych oraz wskazuje te elektrownie na gospodarczej mapie Polski • wyjaśnia przyczyny i skutki dominacji energetyki cieplnej w Polsce • opisuje wykorzystanie wód płynących do produkcji energii elektrycznej w Polsce • wykazuje korzyści z wykorzystywania niekonwencjonalnych źródeł energii w Polsce • przedstawia i ocenia wpływ przemysłu energetycznego na stan środowiska przyrodniczego Polski • ocenia strukturę produkcji energii elektrycznej według rodzajów elektrowni w Polsce i formułuje wnioski • wykazuje korzyści z wykorzystywania alternatywnych źródeł energii Usługi Usługi i transport w Polsce • wyjaśnia znaczenie terminów: „usługi”, „komunikacja”, „transport”, „obwodnica” • klasyfikuje usługi • wymienia nazwy usług rozwijających się w zamieszkiwanym regionie • wymienia przykłady działów usług rozwijających się i zanikających • rozróżnia rodzaje transportu • wskazuje na mapie Polski główne szlaki transportu lądowego • opisuje znaczenie usług we współczesnej gospodarce Polski i swojego regionu • opisuje znaczenie poszczególnych działów transportu lądowego w gospodarce kraju i swojego regionu • uzasadnia konieczność modernizacji transportu lądowego w Polsce • opisuje przestrzenne zróżnicowanie gęstości sieci kolejowej i dróg kołowych w Polsce • wymienia przyczyny wzrostu znaczenia transportu samochodowego i przesyłowego w Polsce • opisuje zmiany na rynku usług w Polsce • wyjaśnia szybki rozwój wybranych usług w Polsce i zamieszkiwanym regionie • wyjaśnia zróżnicowanie gęstości oraz jakości sieci transportu samochodowego i kolejowego w Polsce na podstawie map tematycznych i danych statystycznych • wyjaśnia potrzebę budowy nowoczesnych autostrad • wykazuje znaczenie usług w tworzeniu PKB • analizuje przewóz ładunków i pasażerów w Polsce według rodzajów transportu • opisuje bariery rozwoju transportu samochodowego i kolejowego w Polsce • wykazuje wpływ gęstości oraz jakości sieci dróg kołowych i kolejowych na rozwój innych dziedzin działalności gospodarczej w Polsce • wykazuje związki między rozwojem gospodarczym a usługami Walory turystyczne Polski • wyjaśnia znaczenie terminów: „turystyka”, „walory turystyczne”, „infrastruktura turystyczna” • klasyfikuje turystykę ze względu na cel wyjazdów • wyjaśnia przyczyny wzrostu ruchu turystycznego po 1989 roku • wymienia przykłady walorów turystycznych Polski • wymienia atrakcje turystyczne wybranego regionu turystycznego w Polsce • wyjaśnia znaczenie turystyki w gospodarce Polski i swojego regionu • wyjaśnia przyczyny rozwoju turystyki w Polsce • wymienia cele przyjazdów turystów zagranicznych do Polski • wymienia nazwy regionów oraz ośrodków turystycznych o wysokich walorach turystycznych i wskazuje je na mapie Polski • opisuje polskie obiekty znajdujące się na Liście światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego UNESCO i wskazuje je na mapie Polski • wymienia nazwy regionów najczęściej odwiedzanych przez Polaków i wskazuje te regiony na mapie świata • analizuje ruch turystyczny w Polsce na podstawie danych statystycznych • porównuje przyjazdy turystów i wpływy z turystyki w Polsce i wybranych krajach Europy • wykazuje na przykładach walory przyrodnicze i kulturowe Polski na podstawie różnych źródeł informacji geograficznej • przedstawia przyczyny turystyki zagranicznej Polaków • wykazuje znaczenie rozbudowy infrastruktury turystycznej dla rozwoju turystyki w Polsce • ocenia walory turystyczne wybranych regionów Polski • wyjaśnia znaczenie turystyki krajowej jako źródła dochodu regionu i państwa • wykazuje potrzebę ochrony walorów turystycznych Handel zagraniczny Polski • wyjaśnia znaczenie terminów: „handel zagraniczny”, „import”, „eksport”, „saldo bilansu handlu zagranicznego” • wymienia przykłady towarów pochodzących z importu, z których korzysta w życiu codziennym • wyjaśnia znaczenie handlu zagranicznego dla gospodarki Polski • wykazuje korzyści handlu zagranicznego • wymienia nazwy państw będących głównymi partnerami handlowymi Polski i wskazuje je na mapie politycznej świata • wymienia nazwy towarów eksportowanych z Polski • wymienia nazwy towarów importowanych do Polski • wyjaśnia przyczyny ujemnego salda bilansu handlu zagranicznego • omawia na podstawie danych statystycznych bilans handlu zagranicznego Polski • opisuje na podstawie danych statystycznych strukturę towarową handlu zagranicznego • ocenia znaczenie handlu zagranicznego w życiu codziennym • analizuje dane liczbowe dotyczące bilansu handlu zagranicznego Polski w ostatnich latach i formułuje wnioski • proponuje sposoby uzyskania przez Polskę dodatniego bilansu handlowego D Requested file was not found on this server!

indie kraj bogaczy i nędzarzy